Art. 589i.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589i KPK formułuje obowiązek informacyjny o charakterze technicznym, ale bardzo istotnym dla współpracy międzynarodowej. Zgodnie z jego treścią, jeżeli postanowienie o zatrzymaniu dowodów lub o zabezpieczeniu mienia zostaje uchylone, właściwy sąd albo prokurator ma zawiadomić o treści tego rozstrzygnięcia właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Przepis wskazuje zatem trzy elementy: zdarzenie uruchamiające obowiązek (uchylenie postanowienia), podmiot zobowiązany (sąd albo prokurator, zależnie od tego, kto prowadzi daną sprawę i etap postępowania) oraz termin (niezwłocznie, czyli bez zbędnej zwłoki, gdy tylko jest to obiektywnie możliwe). Zawiadomienie dotyczy treści rozstrzygnięcia, a więc organ zagraniczny ma otrzymać informację nie tylko o samym fakcie uchylenia, ale i o tym, czego uchylenie dotyczy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 589i KPK znajduje zastosowanie w obszarze współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej w sprawach karnych, gdzie wcześniej wydano rozstrzygnięcie o zatrzymaniu dowodów lub o zabezpieczeniu mienia i zostało ono przekazane do wykonania albo pozostaje w związku z postępowaniem prowadzonym w innym państwie. Przesłanką uruchamiającą obowiązek jest uchylenie takiego postanowienia, niezależnie od przyczyny, dla której ono nastąpiło. Przepis nie różnicuje sytuacji ze względu na to, czy uchylenie jest wynikiem zażalenia, czy decyzji organu prowadzącego postępowanie. Obowiązek obciąża organ krajowy, który jest właściwy w danej sprawie, i nie wymaga wniosku strony ani odrębnego żądania organu zagranicznego.

Przykład zastosowania

W toku postępowania karnego prokurator wydaje postanowienie o zabezpieczeniu mienia podejrzanego, a informacja o tym trafia do organu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, gdzie znajduje się część składników majątkowych. Po kilku tygodniach okazuje się, że podstawa zabezpieczenia odpadła i postanowienie zostaje uchylone. W takiej sytuacji prokurator, stosując art. 589i KPK, powinien bez zbędnej zwłoki poinformować zagraniczny organ o treści rozstrzygnięcia uchylającego. Dzięki temu organ zagraniczny wie, że dalsze utrzymywanie skutków zabezpieczenia nie ma podstaw i może podjąć odpowiednie czynności po swojej stronie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie zawiadomienia jako czynności fakultatywnej, zależnej od uznania organu - przepis posługuje się formą stanowczą i nie pozostawia w tym zakresie swobody. Drugim jest przekonanie, że wystarczy lakoniczna informacja o uchyleniu; art. 589i KPK mówi o zawiadomieniu o treści postanowienia, a więc przekaz powinien być na tyle pełny, by organ zagraniczny rozumiał zakres rozstrzygnięcia. Trzecim nieporozumieniem bywa odkładanie zawiadomienia do czasu zakończenia innych czynności, podczas gdy wymóg niezwłoczności oznacza działanie przy najbliższej realnej sposobności. Warto też pamiętać, że przepis reguluje obowiązek organu, a nie tworzy samodzielnego roszczenia strony o określony sposób prowadzenia korespondencji międzynarodowej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o skutki zabezpieczenia majątku za granicą, warto skonsultować się z prawnikiem.