Art. 589g.

Co stanowi przepis

Art. 589g KPK określa tryb, w jakim polski organ procesowy zwraca się do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej o zatrzymanie dowodów lub zabezpieczenie mienia. Zgodnie z § 1, jeżeli ustalono, że rzeczy mogące stanowić dowód, korespondencja, przesyłki, wykazy połączeń telefonicznych lub innych przekazów informacji, dane przechowywane w systemie informatycznym albo na nośniku (w tym korespondencja przesyłana pocztą elektroniczną), a także mienie podlegające zajęciu w celu zabezpieczenia wykonania postanowienia o przepadku, znajdują się na terytorium innego państwa UE, sąd właściwy do rozpoznania sprawy albo prokurator może wystąpić bezpośrednio do właściwego organu sądowego tego państwa. Przepis wprowadza zatem model kontaktu bezpośredniego, bez pośrednictwa drogi dyplomatycznej. Paragraf 2 nakazuje, aby wraz z przekazaniem postanowienia o zatrzymaniu dowodów złożyć jednocześnie wniosek o ich wydanie, a § 3 - by po uprawomocnieniu się postanowienia o przepadku zabezpieczonego mienia sąd niezwłocznie wystąpił o wykonanie tego przepadku. Kolejne jednostki redakcyjne dotyczą wymogów formalnych: zaświadczenia z istotnymi informacjami (§ 5), tłumaczenia dokumentów (§ 6), możliwości przekazania drogą elektroniczną z zachowaniem autentyczności (§ 7) oraz pomocy Europejskiej Sieci Sądowej przy ustalaniu właściwego organu (§ 8). Wzór zaświadczenia określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości (§ 9).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w toku postępowania karnego prowadzonego w Polsce, gdy przedmiot dowodowy lub mienie znajduje się poza granicami kraju, ale w państwie należącym do Unii Europejskiej. Konieczne jest wcześniejsze ustalenie miejsca położenia rzeczy, danych lub mienia - art. 589g KPK nie służy do poszukiwania dowodów "na wszelki wypadek". Legitymację do wystąpienia ma sąd właściwy do rozpoznania sprawy albo prokurator, zależnie od etapu postępowania. Warunkiem skuteczności jest wydanie postanowienia o zatrzymaniu dowodów albo o zabezpieczeniu mienia oraz dołączenie prawidłowo wypełnionego zaświadczenia.

Przykład

Prokurator prowadzi śledztwo w sprawie oszustwa internetowego i ustala, że serwer z korespondencją elektroniczną podejrzanego oraz rachunek bankowy, na który wpłynęły środki od pokrzywdzonych, znajdują się w innym państwie członkowskim UE. Wydaje postanowienie o zatrzymaniu danych oraz o zabezpieczeniu środków na rachunku i przekazuje je bezpośrednio właściwemu organowi sądowemu tego państwa, dołączając zaświadczenie przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania. Jednocześnie składa wniosek o wydanie zatrzymanych danych. Gdyby miał trudność z ustaleniem właściwego organu, może zwrócić się do jednostki Europejskiej Sieci Sądowej.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że wystarczy samo przesłanie postanowienia - bez zaświadczenia i tłumaczenia dokumenty mogą nie zostać wykonane. Nie jest też tak, że zatrzymanie dowodu automatycznie oznacza jego wydanie polskim organom; konieczny jest odrębny wniosek z § 2. Kolejne nieporozumienie dotyczy przepadku - wniosek o jego wykonanie składa się dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia. Przekazanie elektroniczne jest dopuszczalne, ale tylko w sposób pozwalający stwierdzić autentyczność dokumentów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.