Art. 589e.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589e KPK dotyczy losu informacji, które członek wspólnego zespołu śledczego zdobył dzięki uczestnictwu w pracach tego zespołu, a które nie byłyby dostępne dla państwa delegującego w żadnym innym trybie współpracy międzynarodowej. Przepis przesądza, że takie informacje mogą zostać wykorzystane przez właściwy organ państwa delegującego nie tylko na potrzeby postępowania prowadzonego przez sam zespół, lecz również w trzech dodatkowych sytuacjach. Po pierwsze, do prowadzenia własnego, odrębnego postępowania karnego, ale wyłącznie za zgodą państwa współpracującego, którego instytucja lub organ udzieliły informacji. Po drugie, w celu zapobieżenia bezpośredniemu i poważnemu zagrożeniu dla bezpieczeństwa publicznego, co nie wymaga uzyskiwania odrębnej zgody. Po trzecie, w innych celach, jeżeli tak stanowi porozumienie o powołaniu zespołu. Paragraf 2 ogranicza możliwość cofnięcia zgody: jest to dopuszczalne tylko wtedy, gdy wykorzystanie informacji mogłoby zagrażać dobru postępowania przygotowawczego prowadzonego w państwie, które informacji udzieliło, oraz w wypadku, w którym państwo to mogłoby odmówić wzajemnej pomocy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 589e KPK znajduje zastosowanie wyłącznie w ramach funkcjonowania wspólnych zespołów śledczych, czyli struktur tworzonych na podstawie porozumienia między państwami do prowadzenia konkretnej, zwykle transgranicznej sprawy. Warunkiem sięgnięcia po ten przepis jest to, aby informacja została uzyskana przez członka zespołu w związku z udziałem w jego pracach, a jednocześnie była niedostępna dla państwa delegującego w innym trybie, na przykład w drodze zwykłego wniosku o pomoc prawną. Przepis reguluje zatem sytuacje, w których pojawia się pokusa wtórnego wykorzystania materiału pozyskanego przy okazji wspólnych działań. Kluczowe znaczenie ma treść porozumienia o powołaniu zespołu, ponieważ to ono może rozszerzyć katalog dopuszczalnych celów.

Przykład

Polski prokurator jest członkiem wspólnego zespołu śledczego powołanego wraz z organami innego państwa do sprawy przemytu narkotyków. W toku prac zespołu poznaje treść materiałów przekazanych przez organ państwa współpracującego, z których wynika, że jeden z podejrzanych prowadzi w Polsce niezwiązaną z tą sprawą działalność polegającą na praniu pieniędzy. Aby wszcząć i prowadzić w Polsce odrębne postępowanie w tej nowej sprawie, prokurator musi uzyskać zgodę państwa, którego organ udzielił informacji. Gdyby jednak z materiałów wynikało, że planowany jest zamach zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, informacja mogłaby zostać wykorzystana natychmiast, bez oczekiwania na zgodę.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest założenie, że udział w zespole daje swobodny dostęp do wszystkich informacji i dowolność ich użycia - art. 589e KPK wyraźnie takie użycie limituje. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie zgody jako odwoływalnej w każdej chwili i z dowolnego powodu, podczas gdy § 2 wymienia zamknięte przesłanki jej cofnięcia. Trzecim jest mylenie klauzuli bezpieczeństwa publicznego z ogólną wygodą procesową; przepis mówi o zagrożeniu bezpośrednim i poważnym. Warto też pamiętać, że przepis nie zastępuje ogólnych reguł dopuszczalności dowodów w polskim procesie karnym. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.