Art. 589c.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589c KPK reguluje funkcjonowanie tzw. zespołu polskiego, czyli wspólnego zespołu śledczego, w ramach którego współpraca międzynarodowa odbywa się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Paragraf 1 wskazuje przykładowe sytuacje uzasadniające powołanie takiego zespołu, a użyte sformułowanie "w szczególności" oznacza, że wyliczenie nie jest zamknięte. Zgodnie z § 2 pracami zespołu polskiego kieruje polski prokurator, a w jego skład mogą wchodzić także inni polscy prokuratorzy, przedstawiciele organów uprawnionych do prowadzenia śledztwa oraz funkcjonariusze delegowani przez państwo współpracujące (§ 3). Do czynności podejmowanych w ramach zespołu stosuje się co do zasady prawo krajowe, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w § 5-8 oraz w art. 589e. Przepis określa też zakres udziału funkcjonariuszy delegowanych: mogą oni być obecni przy wszystkich czynnościach procesowych, chyba że kierujący zespołem zarządzi inaczej ze względu na ochronę ważnego interesu państwa lub praw jednostki.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Pierwsza przesłanka z § 1 pkt 1 dotyczy sytuacji, w której w polskim postępowaniu przygotowawczym o przestępstwo o charakterze terrorystycznym, handel ludźmi, obrót środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi lub prekursorami albo inne ciężkie przestępstwo ujawniono, że sprawca działał lub skutki jego czynu wystąpiły za granicą, a konieczne są czynności śledztwa na terytorium innego państwa lub z udziałem jego organu. Druga przesłanka, z § 1 pkt 2, obejmuje przypadki związku przedmiotowego lub podmiotowego polskiego postępowania z postępowaniem prowadzonym za granicą, gdy większość czynności w obu sprawach ma być wykonana w Polsce. Przepis znajduje więc zastosowanie na etapie postępowania przygotowawczego, a nie sądowego. Podstawą działania zespołu jest porozumienie o jego utworzeniu, które wyznacza także granice uprawnień przedstawiciela instytucji międzynarodowej, o którym mowa w art. 589b § 4 (§ 8).

Przykład

Prokuratura prowadzi w Polsce śledztwo dotyczące zorganizowanej grupy zajmującej się handlem ludźmi. W toku czynności ustalono, że część ofiar była przewożona i zatrudniana na terytorium innego państwa członkowskiego, którego organy prowadzą powiązane postępowanie. Ponieważ większość materiału dowodowego, świadków i zabezpieczonych nośników znajduje się w Polsce, powołany zostaje zespół polski, którym kieruje polski prokurator, a w jego pracach uczestniczą delegowani funkcjonariusze państwa współpracującego. Za zgodą stron porozumienia kierujący zespołem może powierzyć takiemu funkcjonariuszowi przeprowadzenie konkretnej czynności śledztwa, przy której obecny jest polski członek zespołu sporządzający protokół.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przyjmowanie, że funkcjonariusz delegowany staje się organem procesowym o pełnych kompetencjach - § 6 wyraźnie wyłącza możliwość wydawania przez niego postanowień przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego. Nieporozumieniem jest też twierdzenie, że obecność funkcjonariuszy delegowanych przy czynnościach jest bezwarunkowa; kierujący zespołem może ją ograniczyć w szczególnym wypadku. Nie jest również prawdą, że czynności wykonywane w ramach zespołu podlegają prawu państwa współpracującego - stosuje się prawo krajowe. Wreszcie, gdy czynność ma być wykonana za granicą, wniosek o pomoc prawną składa funkcjonariusz delegowany przez to państwo, a do protokołów stosuje się odpowiednio art. 587. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.