Art. 577c.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 577c KPK reguluje dwie odrębne, lecz powiązane kwestie dotyczące relacji między postępowaniem krajowym a postępowaniem europejskim. Zgodnie z § 1 czasu trwania postępowania europejskiego nie wlicza się do czasu trwania postępowania krajowego. Oznacza to, że okres, w którym sprawa toczy się w trybie europejskim, jest traktowany odrębnie i nie obciąża rachunku czasu postępowania prowadzonego w Polsce. Z kolei § 2 przesądza, że dowody przeprowadzone w postępowaniu europejskim są dowodami w postępowaniu krajowym, nawet jeżeli czynności dowodowe wykonano w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub według przepisów obowiązujących w tym państwie. Warunkiem jest jednak to, aby sposób przeprowadzenia czynności nie był sprzeczny z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie tam, gdzie obok postępowania prowadzonego przez polskie organy toczy się lub toczyło postępowanie europejskie, a jego rezultaty mają zostać wykorzystane w kraju. Norma z § 1 ma znaczenie wszędzie tam, gdzie prawo wiąże skutki z upływem czasu trwania postępowania krajowego - okres europejski jest wówczas z tego rachunku wyłączony. Norma z § 2 uruchamia się w momencie, gdy do polskich akt trafia materiał dowodowy zgromadzony w innym państwie członkowskim albo zgodnie z procedurą obowiązującą w tym państwie. Kluczowe jest wtedy badanie nie tego, czy czynność odpowiada literalnie polskim przepisom, lecz tego, czy sposób jej przeprowadzenia nie narusza zasad polskiego porządku prawnego. Ocena ta należy do organu prowadzącego postępowanie krajowe i dokonywana jest indywidualnie dla każdej czynności.

Przykład zastosowania

Załóżmy, że w sprawie gospodarczej o charakterze transgranicznym część świadków została przesłuchana w innym państwie członkowskim, w trybie tam obowiązującym, a protokoły trafiły następnie do polskiego postępowania. Organ krajowy nie musi powtarzać tych przesłuchań tylko dlatego, że forma protokołu czy kolejność pouczeń różnią się od polskich rozwiązań. Bada natomiast, czy przesłuchanie odbyło się w sposób, który nie godzi w zasady polskiego porządku prawnego, na przykład w gwarancje prawa do obrony. Jeżeli takiej sprzeczności nie stwierdzi, materiał ten jest pełnoprawnym dowodem w sprawie krajowej, a czas trwania postępowania europejskiego pozostaje poza rachunkiem czasu postępowania krajowego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że dowód zagraniczny wymaga automatycznego powtórzenia w Polsce - art. 577c § 2 KPK wprost temu przeczy. Drugim jest utożsamianie odmienności proceduralnej ze sprzecznością z zasadami porządku prawnego; różnica w technice czynności to nie to samo co naruszenie zasad ustrojowych postępowania. Trzecie nieporozumienie dotyczy § 1 - przepis nie skraca ani nie wydłuża samego postępowania, a jedynie określa sposób liczenia jego czasu. Wreszcie warto pamiętać, że ocena dopuszczalności dowodu nie jest automatyczna i zawsze wymaga analizy konkretnej czynności. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.