Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
Ponowna prośba o ułaskawienie, wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby, może być przez sąd pozostawiona bez rozpoznania.
Art. 566 KPK dotyczy sytuacji, w której skazany lub inna uprawniona osoba składa kolejną prośbę o ułaskawienie po tym, jak wcześniejsza prośba została załatwiona negatywnie. Przepis stanowi, że jeżeli taka ponowna prośba zostaje wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej, sąd może pozostawić ją bez rozpoznania. Kluczowe jest sformułowanie "może" - ustawodawca nie nakazuje sądowi odrzucenia takiej prośby, lecz daje mu możliwość jej nierozpoznawania. Oznacza to, że decyzja ma charakter uznaniowy i sąd może również zdecydować, że mimo upływu krótszego okresu prośbę rozpozna merytorycznie. Przepis ma zapobiegać powtarzaniu tych samych, wielokrotnie ponawianych wniosków, które angażowałyby sądy bez żadnej zmiany okoliczności sprawy.
Aby art. 566 KPK mógł zostać zastosowany, muszą wystąpić łącznie dwa elementy. Po pierwsze, wcześniejsza prośba o ułaskawienie musi zostać załatwiona negatywnie, a więc nie może chodzić o prośbę wycofaną czy dopiero rozpatrywaną. Po drugie, kolejna prośba musi wpłynąć przed upływem roku liczonego od tego negatywnego załatwienia. Jeżeli od negatywnego zakończenia poprzedniego postępowania minął już rok lub więcej, przepis nie znajduje zastosowania i prośba podlega normalnemu biegowi. W praktyce znaczenie ma to, czy po poprzedniej odmowie pojawiły się nowe, istotne okoliczności - ich zaistnienie może skłonić sąd do rozpoznania prośby mimo krótszego odstępu czasu.
Skazany złożył prośbę o ułaskawienie w marcu, powołując się na trudną sytuację rodzinną. Sąd rozpoznał prośbę i zaopiniował ją negatywnie, kończąc w ten sposób postępowanie na swoim etapie. W lipcu tego samego roku skazany składa kolejną prośbę, powtarzając wcześniejsze argumenty i nie przedstawiając żadnych nowych okoliczności. Ponieważ od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby nie minął rok, sąd może na podstawie art. 566 KPK pozostawić nową prośbę bez rozpoznania, choć równie dobrze może ją rozpoznać, jeżeli uzna, że sytuacja skazanego istotnie się zmieniła.
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że przepis wprowadza bezwzględny, roczny zakaz składania kolejnych próśb o ułaskawienie. Tak nie jest - prośbę można złożyć w każdym czasie, a art. 566 KPK określa jedynie uprawnienie sądu do pozostawienia jej bez rozpoznania. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie pozostawienia bez rozpoznania z merytoryczną odmową ułaskawienia; są to różne rozstrzygnięcia o odmiennym charakterze. Mylące bywa też liczenie rocznego terminu od dnia złożenia poprzedniej prośby zamiast od jej negatywnego załatwienia. Warto również pamiętać, że przepis dotyczy postępowania przed sądem, a ostateczna decyzja w sprawie ułaskawienia należy do Prezydenta.
W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie, czy pojawiły się nowe okoliczności uzasadniające ponowną prośbę, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Tak, złożenie prośby jest możliwe w każdym czasie. Sąd może jednak, zgodnie z art. 566 KPK, pozostawić ją bez rozpoznania, jeżeli nie minął rok od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby.
Okres roku liczy się od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby, a nie od dnia jej złożenia.
Nie. Przepis mówi, że prośba "może być" pozostawiona bez rozpoznania, co oznacza uprawnienie, a nie obowiązek sądu.
Tak. Jeżeli po poprzedniej odmowie pojawiły się istotne nowe okoliczności, sąd może uznać za zasadne rozpoznanie prośby mimo krótszego odstępu czasu.
Pozostawienie bez rozpoznania oznacza, że sąd nie bada prośby merytorycznie. Odmowa ułaskawienia to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, a ostateczna decyzja o ułaskawieniu należy do Prezydenta.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI