Art. 543.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 543 Kodeksu postępowania karnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna oznaczona tym numerem została usunięta z tekstu ustawy przez ustawodawcę i nie zawiera już żadnej treści normatywnej. W urzędowym tekście aktu pozostaje jedynie oznaczenie artykułu wraz z adnotacją „(uchylony)”, co jest standardową techniką legislacyjną. Zabieg ten służy zachowaniu ciągłości numeracji pozostałych przepisów Kodeksu, dzięki czemu kolejne artykuły nie muszą być przenumerowywane po każdej nowelizacji. Z punktu widzenia stosowania prawa art. 543 KPK nie może więc stanowić samodzielnej podstawy żadnego wniosku, żądania ani rozstrzygnięcia sądu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 543 KPK nie znajduje zastosowania do czynności podejmowanych po dacie jego usunięcia z ustawy. Jeżeli w piśmie procesowym, orzeczeniu lub komentarzu pojawia się odwołanie do tego artykułu, najczęściej dotyczy to stanu prawnego sprzed nowelizacji albo cytatu z wcześniejszego opracowania. W praktyce zapoznanie się z takim oznaczeniem powinno skłonić czytelnika do ustalenia, którą wersję tekstu ustawy dana wypowiedź omawiała oraz jaki przepis reguluje daną materię obecnie. Znaczenie może mieć również ustalenie przepisów przejściowych zawartych w ustawie nowelizującej, ponieważ to one przesądzają, jak traktować czynności dokonane jeszcze pod rządami dawnego brzmienia. Samo oznaczenie „(uchylony)” nie informuje jednak, czy materia została przeniesiona do innego artykułu, czy też zrezygnowano z niej całkowicie.

Przykład zastosowania

Osoba przygotowująca pismo w sprawie karnej korzysta ze starszego poradnika, w którym znajduje odesłanie do art. 543 KPK jako podstawy swojego żądania. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania karnego okazuje się, że przepis ten został uchylony i nie zawiera już żadnej normy. Powołanie się na nieistniejącą podstawę prawną nie unieważnia samego pisma, ale czyni argumentację nieprzekonującą i może wymagać jej uzupełnienia lub sprostowania. Rozsądnym rozwiązaniem jest wskazanie aktualnie obowiązującego przepisu regulującego daną kwestię albo opisanie żądania w sposób merytoryczny, bez odwoływania się do uchylonej jednostki redakcyjnej.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w Kodeksie, to przepis wciąż obowiązuje; adnotacja „(uchylony)” jednoznacznie temu przeczy. Drugim jest założenie, że uchylenie zawsze oznacza likwidację instytucji prawnej - równie często treść zostaje jedynie przeniesiona w inne miejsce ustawy lub do odrębnego aktu. Trzecim nieporozumieniem jest korzystanie z nieaktualnych wersji tekstu ustawy dostępnych w internecie bez sprawdzenia daty ich aktualizacji. Warto też pamiętać, że uchylenie przepisu nie działa automatycznie wstecz wobec zdarzeń wcześniejszych - o tym rozstrzygają przepisy przejściowe. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o terminy procesowe lub środki zaskarżenia, warto skonsultować się z prawnikiem.