Art. 528.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 528 § 1 KPK zamyka drogę do zaskarżenia trzech rozstrzygnięć zapadających na etapie przygotowywania kasacji. Środek odwoławczy nie przysługuje na odmowę zwolnienia od uiszczenia opłaty od kasacji, o której mowa w art. 527 § 1 KPK, na odmowę wyznaczenia adwokata lub radcy prawnego w celu sporządzenia kasacji oraz na odmowę przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 524 § 1 zdanie pierwsze KPK. Oznacza to, że postanowienie odmowne w tych sprawach jest w tym zakresie ostateczne i nie podlega kontroli instancyjnej w drodze zażalenia. Paragraf 2 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 447 § 4 KPK, który dotyczy możliwości podnoszenia w środku odwoławczym zarzutów odnoszących się do rozstrzygnięć niepodlegających samodzielnemu zaskarżeniu. Konstrukcja ta ma zapobiegać przewlekaniu postępowania okołokasacyjnego licznymi zażaleniami na kwestie wpadkowe.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia, gdy strona zmierza do wniesienia kasacji do Sądu Najwyższego. Dotyczy sytuacji, w której strona wystąpiła o zwolnienie od opłaty, o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z urzędu do sporządzenia kasacji albo o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a wniosek został załatwiony odmownie. Art. 528 KPK obejmuje wyłącznie rozstrzygnięcia odmowne w tych trzech, wyraźnie wymienionych kategoriach - nie rozciąga się na inne decyzje procesowe. Nie wyłącza natomiast możliwości ponownego złożenia wniosku, jeżeli zmieniły się okoliczności, na przykład sytuacja majątkowa wnioskodawcy.

Przykład

Skazany, którego wyrok się uprawomocnił, składa wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia kasacji, powołując się na trudną sytuację finansową. Sąd uznaje, że przedstawione dane majątkowe nie uzasadniają wniosku, i wydaje postanowienie odmowne. Skazany chce złożyć zażalenie, jednak zgodnie z art. 528 § 1 pkt 2 KPK środek odwoławczy na taką odmowę nie przysługuje, a zażalenie zostanie uznane za niedopuszczalne. Skazany może natomiast ponownie wystąpić z wnioskiem, gdy przedstawi nowe, pełniejsze dane o swojej sytuacji majątkowej, albo skorzystać z pomocy pełnomocnika z wyboru.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że każde postanowienie sądu podlega zaskarżeniu - art. 528 KPK jest wyraźnym wyjątkiem od tej zasady. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie braku zażalenia z utratą prawa do kasacji: wyłączenie dotyczy wyłącznie kwestii wpadkowych, a sama kasacja pozostaje dopuszczalna, jeżeli spełnione są jej ustawowe warunki. Zdarza się też, że strona traci czas na sporządzanie zażalenia, przez co upływa termin do wniesienia kasacji - dlatego terminy trzeba kontrolować niezależnie od losów wniosków wpadkowych. Warto również pamiętać, że odesłanie z § 2 do art. 447 § 4 KPK ma charakter techniczny i wymaga sięgnięcia do treści tego przepisu. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy liczeniu terminów kasacyjnych, warto skonsultować się z prawnikiem.