Co dokładnie stanowi przepis
Art. 378 KPK reguluje sytuacje, w których dochodzi do zmiany obrońcy oskarżonego w sprawie wymagającej obrony obowiązkowej. Paragraf 1 dotyczy przypadku, gdy oskarżony korzystał z obrońcy z wyboru, lecz obrońca albo sam oskarżony wypowiedział stosunek obrończy. Jeżeli oskarżony nie powoła wtedy innego obrońcy z wyboru, sąd, prezes sądu albo referendarz sądowy ustanawia mu obrońcę z urzędu. Przepis przewiduje też możliwość przerwania lub odroczenia rozprawy, gdy jest to potrzebne. Paragraf 2 pozwala sądowi, na uzasadniony wniosek obrońcy z urzędu albo oskarżonego, zwolnić tego obrońcę z obowiązków i wyznaczyć inną osobę jako obrońcę z urzędu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 378 KPK stosuje się tylko w sprawach, w których oskarżony musi mieć obrońcę. Nie obejmuje więc każdej sytuacji, w której oskarżony chce zakończyć współpracę z wybranym przez siebie pełnomocnikiem procesowym. W przypadku obrońcy z wyboru istotne jest to, czy po wypowiedzeniu stosunku obrończego oskarżony powołał nowego obrońcę z wyboru. Jeżeli tego nie zrobił, organ wskazany w § 1 zapewnia mu obrońcę z urzędu. Przy obrońcy z urzędu konieczny jest natomiast uzasadniony wniosek obrońcy albo oskarżonego, a decyzję o zwolnieniu i wyznaczeniu nowego obrońcy podejmuje sąd.
Przykład codziennego zastosowania
Oskarżony w sprawie, w której obrona jest obowiązkowa, korzysta z usług obrońcy z wyboru. Przed rozprawą obrońca wypowiada stosunek obrończy, a oskarżony nie ustanawia innego obrońcy z wyboru. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 378 § 1 KPK, właściwy organ ustanawia obrońcę z urzędu. Jeżeli nowy obrońca potrzebuje czasu na podjęcie obrony, rozprawa może zostać przerwana albo odroczona, jeżeli okaże się to potrzebne. Sąd rozstrzyga również, czy dotychczasowy obrońca może wykonywać obowiązki do czasu podjęcia obrony przez nowego obrońcę bez uszczerbku dla prawa oskarżonego do obrony.
Częste nieporozumienia lub błędy
Art. 378 KPK nie oznacza, że po każdej zmianie obrońcy sąd zawsze odracza rozprawę. Przerwanie albo odroczenie jest możliwe tylko w razie potrzeby, co wynika wprost z § 1. Nie każdy wniosek o zmianę obrońcy z urzędu prowadzi też automatycznie do jego zwolnienia, ponieważ § 2 wymaga, aby wniosek był uzasadniony. Paragraf 3 nie przesądza z góry, że dotychczasowy obrońca ma nadal działać, lecz nakazuje sądowi ocenić, czy może to nastąpić bez uszczerbku dla prawa oskarżonego do obrony. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.