Art. 377.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 377 KPK reguluje sytuacje, w których postępowanie może toczyć się mimo nieobecności oskarżonego, chociaż jego udział w rozprawie albo posiedzeniu jest obowiązkowy. Z § 1 wynika, że sąd może prowadzić postępowanie, gdy oskarżony z własnej winy doprowadził się do stanu uniemożliwiającego mu udział w czynności. Możliwość ta dotyczy także przypadku, w którym oskarżony nie złożył jeszcze wyjaśnień. Przed wydaniem takiego postanowienia sąd zapoznaje się ze świadectwem lekarza stwierdzającego niezdolność albo przesłuchuje tego lekarza jako biegłego. Stan niezdolności może być również ustalony na podstawie badania przeprowadzonego odpowiednim urządzeniem, jeżeli badanie nie narusza integralności ciała.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 377 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy obecność oskarżonego na rozprawie lub posiedzeniu jest obowiązkowa, lecz oskarżony nie bierze w nich udziału w okolicznościach wskazanych w przepisie. Zgodnie z § 3 sąd może prowadzić postępowanie bez oskarżonego, jeżeli zawiadomiony o terminie oświadcza, że nie weźmie udziału, uniemożliwia swoje doprowadzenie albo mimo osobistego zawiadomienia nie stawia się bez usprawiedliwienia. W tych przypadkach sąd może też zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie oskarżonego. Na postanowienie dotyczące zatrzymania i przymusowego doprowadzenia przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego samego sądu. Jeżeli oskarżony nie składał jeszcze wyjaśnień przed sądem, § 4 pozwala zastosować rozwiązanie wskazane w art. 396 § 2 albo odczytać jego wcześniej złożone wyjaśnienia, a także przesłuchać go z użyciem środków wskazanych w art. 177 § 1a.

Przykład zastosowania

Oskarżony, którego obecność na rozprawie jest obowiązkowa, został osobiście zawiadomiony o jej terminie. Nie stawia się jednak na rozprawie i nie przedstawia usprawiedliwienia swojej nieobecności. W takiej sytuacji art. 377 § 3 KPK pozwala sądowi zdecydować o prowadzeniu postępowania bez jego udziału albo o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu go na rozprawę. Jeżeli oskarżony składał wcześniej wyjaśnienia, sąd może uznać za wystarczające ich odczytanie w granicach określonych w § 4.

Częste nieporozumienia lub błędy

Art. 377 KPK nie oznacza, że każda nieobecność oskarżonego automatycznie pozwala prowadzić rozprawę bez niego. Przepis posługuje się sformułowaniem „może”, dlatego decyzja należy do sądu i wymaga wystąpienia wskazanych przesłanek. Nie należy też utożsamiać niezdolności do udziału w rozprawie z każdą zgłaszaną dolegliwością, ponieważ § 2 przewiduje określony sposób ustalenia takiego stanu. Błędem byłoby również pominięcie różnicy między samym prowadzeniem postępowania pod nieobecność oskarżonego a zarządzeniem jego zatrzymania i przymusowego doprowadzenia, od którego przysługuje zażalenie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.