Art. 372.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 372 KPK przyznaje przewodniczącemu uprawnienie do wydawania wszelkich zarządzeń niezbędnych dla utrzymania spokoju i porządku na sali sądowej. Przepis wskazuje więc osobę uprawnioną do reagowania na sytuacje zakłócające prawidłowy przebieg czynności sądowych. Przewodniczący może wydawać zarządzenia wtedy, gdy są one potrzebne do zachowania spokojnego i uporządkowanego charakteru posiedzenia lub rozprawy. Ustawodawca nie wymienia w tym przepisie zamkniętego katalogu takich zarządzeń, lecz wiąże ich dopuszczalność z celem w postaci utrzymania spokoju i porządku.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 372 KPK znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy na sali sądowej zachodzi potrzeba zapewnienia właściwych warunków prowadzenia czynności. Może chodzić zarówno o zachowania uczestników postępowania, jak i innych osób obecnych na sali, jeżeli wpływają one na spokój albo porządek. Podstawą wydania zarządzenia jest jego niezbędność, a zatem związek między podjętym działaniem a potrzebą opanowania konkretnej sytuacji. Przepis nie uzależnia możliwości wydania zarządzenia od tego, czy zakłócenie już nastąpiło, dlatego przewodniczący może reagować także wtedy, gdy jest to konieczne dla zapobieżenia naruszeniu porządku.

Przykład codziennego zastosowania

Podczas rozprawy osoby obecne na sali głośno komentują wypowiedzi uczestników i przeszkadzają w słuchaniu kolejnych pytań. Przewodniczący może w takiej sytuacji wydać zarządzenie służące przywróceniu spokoju i umożliwieniu dalszego prowadzenia rozprawy. Treść zarządzenia powinna odpowiadać zaistniałej sytuacji oraz celowi wskazanemu w Art. 372 KPK. Nie chodzi przy tym o ocenę, kto ma rację w sprawie karnej, lecz o zapewnienie porządku na sali sądowej.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Art. 372 KPK nie oznacza, że przewodniczący może wydawać dowolne zarządzenia bez związku z porządkiem na sali. Granicę stanowi niezbędność zarządzenia dla utrzymania spokoju i porządku, wyraźnie wskazana w przepisie. Błędem jest również utożsamianie samego uprawnienia do wydawania zarządzeń z rozstrzyganiem o przedmiocie postępowania karnego, ponieważ przepis dotyczy organizacji zachowania na sali sądowej. Nie należy też zakładać, że Art. 372 KPK samodzielnie opisuje wszystkie możliwe skutki naruszenia porządku, gdyż jego treść odnosi się przede wszystkim do kompetencji przewodniczącego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.