Art. 369.

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 369 KPK wskazuje preferowaną kolejność przeprowadzania dowodów na poparcie oskarżenia oraz dowodów służących obronie. Przepis stanowi, że dowody na poparcie oskarżenia powinny być w miarę możności przeprowadzone przed dowodami obrony. Oznacza to, że co do zasady najpierw prezentowany jest materiał mający potwierdzać zarzut oskarżenia, a następnie materiał wspierający stanowisko obrony. Użycie słowa „powinny” wyraża regułę prowadzenia postępowania dowodowego, a nie opis treści samych dowodów. Zwrot „w miarę możności” wskazuje natomiast, że zachowanie tej kolejności zależy od warunków konkretnego postępowania. Art. 369 KPK nie wymienia rodzajów dowodów ani nie przesądza, jak należy ocenić ich wiarygodność.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis ma znaczenie wtedy, gdy w sprawie mają zostać przeprowadzone zarówno dowody popierające oskarżenie, jak i dowody służące obronie. Dotyczy więc organizacji kolejności czynności dowodowych, a nie rozstrzygnięcia, która ze stron ma rację. Reguła odnosi się do dowodów rozróżnionych ze względu na ich funkcję: jedne mają wspierać oskarżenie, a drugie obronę. Kolejność wskazana w art. 369 KPK ma być zachowana, o ile jest to możliwe w danych okolicznościach. Sam przepis nie określa, jakie dokładnie okoliczności mogą utrudniać zachowanie tej kolejności. Nie stanowi też, że każdy dowód obrony musi zawsze zostać przeprowadzony wyłącznie po wszystkich dowodach oskarżenia.

3. Przykład codziennego zastosowania

W sprawie dotyczącej zarzutu kradzieży oskarżenie może powołać nagranie z monitoringu oraz zeznania osoby, która zgłosiła zdarzenie. Zgodnie z art. 369 KPK te dowody powinny, gdy jest to możliwe, zostać przeprowadzone przed dowodami przedstawianymi na potrzeby obrony. Następnie mogą zostać przeprowadzone dowody służące obronie, na przykład zeznania osoby wskazującej, gdzie oskarżony przebywał w czasie zdarzenia. Jeżeli jednak warunki postępowania nie pozwalają na zachowanie takiej sekwencji, sam przepis przewiduje elastyczność przez użycie zwrotu „w miarę możności”.

4. Częste nieporozumienia lub błędy

Błędem byłoby uznanie, że art. 369 KPK przesądza o większej wartości dowodów oskarżenia niż dowodów obrony. Przepis mówi o kolejności ich przeprowadzania, a nie o tym, którym dowodom należy dać wiarę. Nie wynika z niego również, że odstąpienie od wskazanej kolejności automatycznie rozstrzyga sprawę albo przesądza o jej wyniku. Zwrot „w miarę możności” nie oznacza dowolności, lecz wskazuje, że reguła ma być stosowana z uwzględnieniem możliwości przeprowadzenia dowodów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.