Art. 367a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 367a Kodeksu postępowania karnego ma obecnie wyłącznie oznaczenie jednostki redakcyjnej wraz z adnotacją "(uchylony)". Oznacza to, że treść normatywna, która wcześniej znajdowała się pod tym numerem, została usunięta z ustawy przez ustawodawcę i nie tworzy już żadnego obowiązku, uprawnienia ani zakazu. W tekście jednolitym Kodeksu postępowania karnego zachowano sam numer artykułu, aby nie naruszać ciągłości numeracji pozostałych przepisów i nie wprowadzać zamieszania w odesłaniach. Jest to standardowa technika legislacyjna: skreślony artykuł pozostaje w tekście jako "pusta" pozycja, opatrzona informacją o uchyleniu. Z prawnego punktu widzenia art. 367a KPK nie może więc stanowić samodzielnej podstawy jakiejkolwiek czynności procesowej ani zarzutu odwoławczego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 367a KPK nie ma zastosowania do czynności podejmowanych po dacie jego uchylenia. Jeżeli w starszych pismach procesowych, komentarzach, wzorach dokumentów lub orzeczeniach spotykamy odwołanie do tego artykułu, należy je traktować jako odniesienie do stanu prawnego obowiązującego w przeszłości. W sprawach karnych zasadą jest stosowanie przepisów procesowych obowiązujących w chwili dokonywania danej czynności, dlatego dla bieżących postępowań rozstrzygające jest brzmienie aktualnie obowiązujących artykułów Kodeksu postępowania karnego. Ustalając, czy dana kwestia jest dziś w ogóle uregulowana, trzeba sprawdzić, czy ustawodawca przeniósł materię do innej jednostki redakcyjnej, czy też świadomie z niej zrezygnował. Pomocne bywają przepisy przejściowe zawarte w ustawie nowelizującej, która dokonała uchylenia.

Przykład

Osoba przygotowująca apelację korzysta ze starszego poradnika, w którym jako podstawę określonej czynności wskazano art. 367a KPK. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania karnego okazuje się, że przy tym artykule widnieje jedynie adnotacja "(uchylony)". Powołanie się w piśmie na taki przepis byłoby błędem, ponieważ sąd oceniałby zarzut w oparciu o normę, która nie istnieje w systemie prawa. Właściwym działaniem jest odszukanie obowiązującego przepisu regulującego daną kwestię i powołanie się na niego, ewentualnie sformułowanie zarzutu w oparciu o zasady ogólne procesu karnego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w tekście ustawy, to przepis wciąż obowiązuje - adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie temu przeczy. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie artykułu automatycznie oznacza całkowitą likwidację danej instytucji procesowej; czasem materia zostaje jedynie przeniesiona w inne miejsce ustawy lub zmodyfikowana. Trzecim błędem jest opieranie się na nieaktualnych wydrukach kodeksu bez sprawdzenia daty ich sporządzenia, co bywa źródłem wadliwych pism procesowych. Warto też pamiętać, że uchylenie przepisu nie zawsze unieważnia skutki czynności dokonanych wcześniej, gdy przepis jeszcze obowiązywał. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy ocenie stanu prawnego z przeszłości, warto skonsultować się z prawnikiem.