Art. 343a.

Co stanowi przepis

Art. 343a KPK reguluje sposób procedowania sądu nad wnioskiem oskarżonego, o którym mowa w art. 338a KPK, czyli wnioskiem o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie określonej kary lub środka karnego bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Paragraf 1 nakłada na sąd obowiązek zawiadomienia o terminie posiedzenia stron oraz pokrzywdzonego, a jednocześnie przesłania im odpisu wniosku, tak aby mogli zapoznać się z jego treścią i zająć stanowisko. Paragraf 2 wskazuje przesłanki uwzględnienia wniosku: okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie mogą budzić wątpliwości, a postawa oskarżonego musi wskazywać, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Dodatkowo uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wtedy, gdy nie sprzeciwi się temu prokurator, a do rozpoznania wniosku stosuje się odpowiednio art. 343 KPK. Paragraf 3 przesądza, że kolejny wniosek tego rodzaju podlega rozpoznaniu już na rozprawie, a nie na posiedzeniu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, gdy oskarżony sam występuje z inicjatywą zakończenia sprawy w trybie konsensualnym. Warunkiem jest, aby wniosek odpowiadał wymogom art. 338a KPK, w tym co do rodzaju sprawy i terminu jego złożenia. Sąd nie jest związany wnioskiem: bada, czy materiał zgromadzony w sprawie nie pozostawia wątpliwości co do sprawstwa i winy oraz czy proponowana reakcja karna realizuje cele postępowania. Istotne znaczenie ma stanowisko prokuratora, którego sprzeciw blokuje uwzględnienie wniosku, oraz stanowisko pokrzywdzonego, uwzględniane poprzez odpowiednie stosowanie art. 343 KPK.

Przykład

Oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą pozwalającą na skorzystanie z tego trybu, po otrzymaniu aktu oskarżenia składa do sądu wniosek o skazanie go bez przeprowadzania postępowania dowodowego i wymierzenie kary ograniczenia wolności oraz obowiązku naprawienia szkody. Sąd wyznacza posiedzenie i zawiadamia o nim oskarżyciela publicznego, obrońcę oraz pokrzywdzonego, przesyłając im odpis wniosku. Na posiedzeniu prokurator nie zgłasza sprzeciwu, a sąd stwierdza, że okoliczności czynu i wina nie budzą wątpliwości, więc wydaje wyrok zgodny z wnioskiem. Gdyby jednak prokurator sprzeciwił się, sąd nie mógłby wniosku uwzględnić i sprawa toczyłaby się dalej na zasadach ogólnych.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że złożenie wniosku automatycznie kończy sprawę - sąd zawsze ocenia przesłanki z art. 343a § 2 KPK i może wniosku nie uwzględnić. Drugim jest pomijanie roli prokuratora: jego sprzeciw stanowi samodzielną przeszkodę, niezależną od oceny sądu. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że wnioski można składać wielokrotnie na posiedzeniu - zgodnie z § 3 kolejny wniosek rozpoznaje się już na rozprawie. Bywa też mylnie przyjmowane, że pokrzywdzony nie musi być zawiadamiany, podczas gdy § 1 wprost przewiduje jego zawiadomienie i doręczenie odpisu wniosku. W konkretnej, indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni zasadność i skutki takiego wniosku.