Art. 338b.

Co stanowi przepis

Art. 338b KPK porządkuje terminy składania żądań dotyczących wyznaczenia obrońcy z urzędu, czyli żądania z art. 78 § 1 KPK (obrońca dla osoby, która nie jest w stanie ponieść kosztów obrony) oraz żądania z art. 78a KPK. Zgodnie z § 1 takie żądanie powinno trafić do sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia oskarżonemu odpisu aktu oskarżenia. Do żądania opartego na art. 78 § 1 KPK trzeba dołączyć dowody wykazujące, że oskarżony nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Paragraf 2 przewiduje, że jeżeli spóźnione złożenie żądania wymuszałoby zmianę terminu rozprawy albo posiedzenia, o którym mowa w art. 341, art. 343 lub art. 343a KPK, sąd rozpozna żądanie niezwłocznie po tym terminie. Tę samą regułę stosuje się odpowiednio, gdy żądanie wpłynęło w terminie, lecz jest dotknięte brakami formalnymi z art. 120 § 1 KPK albo nie dołączono do niego wymaganych dowodów. Paragraf 3 dotyczy etapu po pierwszym terminie rozprawy lub posiedzenia: żądanie należy wtedy złożyć tak wcześnie, aby jego rozpoznanie nie wymuszało zmiany kolejnego terminu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis działa na etapie postępowania sądowego, po wniesieniu aktu oskarżenia i doręczeniu jego odpisu oskarżonemu. Dotyczy wyłącznie żądań wyznaczenia obrońcy z urzędu wskazanych w art. 78 § 1 i art. 78a KPK, a nie każdego pisma procesowego. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których późne wnioski powodują odraczanie zaplanowanych rozpraw i posiedzeń. Warto zauważyć, że art. 338b KPK nie odbiera prawa do złożenia żądania po upływie 7 dni - reguluje jedynie moment, w którym sąd je rozpozna.

Przykład

Oskarżony otrzymuje odpis aktu oskarżenia wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy. Ma trudną sytuację finansową, więc w ciągu 7 dni składa do sądu żądanie wyznaczenia obrońcy z urzędu, dołączając zaświadczenie o dochodach i informacje o osobach pozostających na jego utrzymaniu. Gdyby złożył to pismo dopiero na kilka dni przed rozprawą, a jego rozpoznanie wymagałoby przesunięcia terminu, sąd rozpoznałby żądanie dopiero niezwłocznie po rozprawie. Ten sam skutek nastąpiłby, gdyby pismo wpłynęło w terminie, ale bez podpisu lub bez dowodów potwierdzających sytuację majątkową.

Częste nieporozumienia

Pierwszy błąd to przekonanie, że po upływie 7 dni wniosek jest bezskuteczny - przepis wiąże z opóźnieniem skutek w postaci późniejszego rozpoznania, a nie odmowy. Drugi błąd to składanie samego wniosku bez dokumentów obrazujących sytuację majątkową; brak dowodów traktowany jest tak jak spóźnienie. Trzeci to założenie, że po pierwszej rozprawie termin 7 dni biegnie ponownie - wtedy liczy się jedynie to, by rozpoznanie żądania nie wymusiło zmiany kolejnego terminu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację procesową i pomoże prawidłowo przygotować pismo.