Art. 305.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 305 KPK reguluje pierwsze decyzje podejmowane po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie. Organ powołany do prowadzenia postępowania przygotowawczego ma obowiązek niezwłocznie wydać postanowienie o wszczęciu śledztwa albo o odmowie jego wszczęcia. Przepis wymaga więc formalnego rozstrzygnięcia, a nie pozostawienia zawiadomienia bez decyzji. Paragraf 3 wskazuje, że postanowienie o wszczęciu śledztwa wydaje prokurator. Odmowę wszczęcia albo umorzenie śledztwa może wydać prokurator lub Policja, przy czym postanowienie Policji wymaga zatwierdzenia przez prokuratora.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 305 KPK znajduje zastosowanie po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie przez organ właściwy do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Z treści przepisu wynika, że organ powinien wtedy rozstrzygnąć, czy śledztwo zostanie wszczęte, czy też jego wszczęcia odmówi. Przepis nie wskazuje liczby dni na wydanie decyzji, lecz posługuje się wymaganiem działania niezwłocznie. Ma on znaczenie również wtedy, gdy śledztwo zostaje następnie umorzone, ponieważ określa, kto może wydać takie postanowienie i kiedy potrzebne jest zatwierdzenie prokuratora. Paragraf 4 ustanawia obowiązek zawiadomienia o wszczęciu, odmowie wszczęcia lub umorzeniu wskazanych podmiotów oraz przekazania im pouczenia o przysługujących uprawnieniach.

Przykład codziennego zastosowania

Osoba składa zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a zawiadomienie trafia do organu powołanego do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Zgodnie z art. 305 KPK organ powinien niezwłocznie wydać postanowienie o wszczęciu śledztwa albo o odmowie jego wszczęcia. Jeżeli śledztwo zostanie wszczęte, postanowienie wydaje prokurator, a składający zawiadomienie i ujawniony pokrzywdzony powinni zostać o tym zawiadomieni. Gdyby natomiast Policja wydała postanowienie o odmowie wszczęcia albo o umorzeniu śledztwa, konieczne jest jego zatwierdzenie przez prokuratora.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Nie należy utożsamiać samego złożenia zawiadomienia z automatycznym wszczęciem śledztwa, ponieważ art. 305 KPK przewiduje także możliwość odmowy wszczęcia. Błędem jest również przyjęcie, że Policja może samodzielnie wydać każde postanowienie wymienione w tym przepisie, gdyż wszczęcie śledztwa należy do prokuratora. W przypadku odmowy wszczęcia lub umorzenia wydanych przez Policję istotne jest zatwierdzenie postanowienia przez prokuratora. Przepis nakazuje zawiadomić nie tylko osobę albo instytucję, która złożyła zawiadomienie, lecz także ujawnionego pokrzywdzonego, a przy umorzeniu także podejrzanego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.