Art. 304b.

Co stanowi przepis

Art. 304b KPK przyznaje pokrzywdzonemu, który składa zawiadomienie o przestępstwie, prawo do otrzymania pisemnego potwierdzenia tej czynności. Potwierdzenie wydaje się na wniosek pokrzywdzonego, a jego treść została w przepisie wyliczona: musi zawierać datę oraz miejsce przyjęcia zawiadomienia, wskazanie organu przyjmującego wraz z danymi do kontaktu, oznaczenie sprawy nadane przez ten organ, dane określające tożsamość pokrzywdzonego, czas i miejsce popełnienia czynu, którego zawiadomienie dotyczy, a także zwięzły opis czynu i wyrządzonej szkody. Przepis nakłada ponadto obowiązek pouczenia pokrzywdzonego o przysługującym mu uprawnieniu, co oznacza, że organ nie może biernie czekać, aż zawiadamiający sam się o taki dokument upomni. Chodzi o to, by osoba pokrzywdzona dysponowała urzędowym dowodem, że zgłosiła sprawę, oraz danymi pozwalającymi jej później ustalić, w jakiej jednostce i pod jakim oznaczeniem prowadzone są czynności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w fazie poprzedzającej wszczęcie postępowania, czyli przy samym przyjmowaniu zawiadomienia o przestępstwie, niezależnie od tego, czy jest ono składane ustnie do protokołu, czy na piśmie. Uprawnienie przysługuje pokrzywdzonemu, a więc osobie, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przestępstwem. Warunkiem wydania dokumentu jest wniosek pokrzywdzonego, choć organ powinien go wcześniej o tej możliwości poinformować. Wydanie potwierdzenia nie przesądza o tym, czy zostanie wszczęte śledztwo lub dochodzenie, ani o ocenie zasadności zgłoszenia. Jest to czynność techniczno-porządkowa, ale o realnym znaczeniu praktycznym dla pozycji pokrzywdzonego.

Przykład

Pan Krzysztof wraca do zaparkowanego samochodu i stwierdza, że wybito szybę i skradziono torbę z laptopem. Zgłasza się na komisariat, gdzie funkcjonariusz przyjmuje ustne zawiadomienie do protokołu i poucza go o prawie z art. 304b KPK. Pan Krzysztof składa wniosek i otrzymuje dokument, w którym wskazano datę i miejsce przyjęcia zgłoszenia, jednostkę policji z numerem telefonu, oznaczenie sprawy, jego dane, czas i miejsce zdarzenia oraz krótki opis kradzieży i wartości szkody. Dzięki temu może szybko wykazać przed ubezpieczycielem, że zdarzenie zostało zgłoszone organom ścigania, a także sprawnie dopytać o dalszy bieg sprawy.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest traktowanie potwierdzenia jak decyzji o wszczęciu postępowania - dokument potwierdza wyłącznie fakt złożenia zawiadomienia, a nie to, że sprawa będzie prowadzona. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że potwierdzenie zastępuje postanowienie o wszczęciu lub odmowie wszczęcia, o których pokrzywdzony jest zawiadamiany odrębnie. Zdarza się też, że zawiadamiający nie występuje z wnioskiem, sądząc, że dokument wydaje się automatycznie; art. 304b KPK wymaga inicjatywy pokrzywdzonego, choć organ ma obowiązek go pouczyć. Wreszcie potwierdzenie nie jest dowodem popełnienia przestępstwa ani wysokości szkody, lecz odzwierciedla wyłącznie treść zgłoszenia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.