Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 293.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator.

§ 2.W postanowieniu określa się kwotowo zakres i sposób zabezpieczenia, uwzględniając rozmiar możliwej do orzeczenia w okolicznościach danej sprawy grzywny, środków karnych, przepadku lub środków kompensacyjnych. Rozmiar zabezpieczenia powinien odpowiadać jedynie potrzebom tego, co ma zabezpieczać. Wymóg kwotowego określenia zabezpieczenia nie dotyczy zabezpieczenia na zajętym przedmiocie podlegającym przepadkowi, jako pochodzącym bezpośrednio z przestępstwa lub służącym albo przeznaczonym do jego popełnienia.

§ 3.Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Przepis art. 254 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 4.Jeżeli postanowienie wydał prokurator, a postępowanie przygotowawcze prowadzone jest w okręgu innego sądu niż sąd miejscowo i rzeczowo właściwy, zażalenie przysługuje do sądu rzeczowo właściwego do rozpoznania tej sprawy w pierwszej instancji, w którego okręgu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze.

§ 5.Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z chwilą wydania stanowi tytuł wykonawczy.

§ 5a.Postanowienie o uchyleniu zabezpieczenia majątkowego lub o zmianie prowadzącej do obniżenia wartości zabezpieczonego mienia staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia.

§ 6.Jeżeli zabezpieczenie nastąpiło na rzeczach, które uprzednio oskarżony wydał organowi procesowemu lub które zatrzymano w wyniku czynności, o których mowa w rozdziale 25, nie podejmuje się czynności egzekucyjnych dla wykonania postanowienia o zabezpieczeniu.

§ 7.Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, o której mowa w art. 45 § 3 Kodeksu karnego, może wystąpić z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o ustalenie, że mienie lub jego część nie podlega przepadkowi. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu.

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 293 KPK określa zasady wydawania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w postępowaniu karnym. Postanowienie wydaje sąd, a na etapie postępowania przygotowawczego może je wydać prokurator. W jego treści trzeba wskazać kwotowo zakres oraz sposób zabezpieczenia, z uwzględnieniem możliwej grzywny, środków karnych, przepadku albo środków kompensacyjnych. Wartość zabezpieczenia ma odpowiadać wyłącznie temu, co ma zostać zabezpieczone. Wyjątek dotyczy zajętego przedmiotu podlegającego przepadkowi jako pochodzącego bezpośrednio z przestępstwa albo służącego lub przeznaczonego do jego popełnienia, ponieważ wtedy nie trzeba określać zabezpieczenia kwotowo.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy w sprawie karnej zachodzi potrzeba zabezpieczenia przyszłych rozstrzygnięć o charakterze majątkowym. Dotyczy to w szczególności możliwej grzywny, środków karnych, przepadku oraz środków kompensacyjnych wskazanych w art. 293 § 2 KPK. Na postanowienie dotyczące zabezpieczenia przysługuje zażalenie, a art. 293 § 3 KPK nakazuje odpowiednio stosować art. 254 § 2 KPK. Jeżeli postanowienie wydał prokurator prowadzący postępowanie w okręgu innego sądu, zażalenie rozpoznaje sąd właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, w którego okręgu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze. Samo postanowienie o zabezpieczeniu z chwilą wydania stanowi tytuł wykonawczy, natomiast uchylenie zabezpieczenia lub zmiana obniżająca wartość zabezpieczonego mienia jest wykonalna dopiero po uprawomocnieniu.

Przykład w codziennej sytuacji

W postępowaniu przygotowawczym prokurator uznaje, że w razie skazania może zostać orzeczona grzywna i środek kompensacyjny. Wydaje więc postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, wskazując jego kwotę oraz sposób zabezpieczenia. Kwota nie powinna być wyższa niż wynika to z potrzeb zabezpieczenia tych możliwych rozstrzygnięć. Osoba, której dotyczy postanowienie, może je zaskarżyć zażaleniem na zasadach wskazanych w art. 293 KPK. Jeżeli zabezpieczenie dotyczy rzeczy wcześniej wydanej organowi procesowemu albo zatrzymanej w toku czynności przewidzianych w rozdziale 25 KPK, nie prowadzi się czynności egzekucyjnych w celu wykonania postanowienia.

Częste nieporozumienia lub błędy

Zabezpieczenie majątkowe nie oznacza jeszcze ostatecznego orzeczenia grzywny, przepadku ani środka kompensacyjnego. Art. 293 KPK wymaga, aby jego rozmiar odpowiadał potrzebom zabezpieczenia, a nie dowolnie określonej wartości mienia. Nie należy też utożsamiać natychmiastowej wykonalności postanowienia o zabezpieczeniu z wykonalnością każdego późniejszego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Uchylenie zabezpieczenia albo obniżenie jego wartości staje się wykonalne dopiero z dniem uprawomocnienia postanowienia. Osoba fizyczna, prawna albo jednostka organizacyjna wskazana w art. 45 § 3 Kodeksu karnego może wytoczyć przeciwko Skarbowi Państwa powództwo o ustalenie, że mienie lub jego część nie podlega przepadkowi, a do prawomocnego rozstrzygnięcia postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto wydaje postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym?

Co do zasady wydaje je sąd. W postępowaniu przygotowawczym postanowienie może wydać prokurator.

Czy można zaskarżyć zabezpieczenie majątkowe?

Tak, na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Art. 293 § 3 KPK odsyła w tym zakresie do odpowiedniego stosowania art. 254 § 2 KPK.

Czy zabezpieczenie zawsze musi być określone kwotowo?

Zasadą jest kwotowe określenie zakresu zabezpieczenia. Nie dotyczy to zajętego przedmiotu podlegającego przepadkowi jako pochodzącego bezpośrednio z przestępstwa albo służącego lub przeznaczonego do jego popełnienia.

Od kiedy postanowienie o zabezpieczeniu jest wykonalne?

Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym stanowi tytuł wykonawczy już z chwilą wydania. Inaczej jest przy uchyleniu zabezpieczenia albo zmianie obniżającej jego wartość, które są wykonalne po uprawomocnieniu.

Co dzieje się po wniesieniu powództwa o ustalenie, że mienie nie podlega przepadkowi?

Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia takiej sprawy postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Uprawnienie to przysługuje podmiotom wskazanym w art. 293 § 7 KPK.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy