Art. 224.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 224 KPK reguluje podstawowe zasady przeprowadzania przeszukania odnoszące się do osoby, u której czynność ma nastąpić, oraz do obecności innych osób. Zgodnie z § 1 przed rozpoczęciem przeszukania należy zawiadomić tę osobę o celu czynności i wezwać ją do wydania poszukiwanych przedmiotów. Przepis rozróżnia obowiązki poprzedzające rozpoczęcie przeszukania od reguł dotyczących obecności osób już w trakcie tej czynności. Nie wynika z niego, że wydanie przedmiotów samo w sobie zastępuje każdą dalszą czynność, lecz że wezwanie do ich wydania ma nastąpić przed przeszukaniem. W § 2 i § 3 wskazano natomiast, kto może albo powinien być obecny przy przeszukaniu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 224 KPK ma zastosowanie, gdy u danej osoby ma nastąpić przeszukanie. Obowiązek poinformowania o celu i wezwania do wydania poszukiwanych przedmiotów odnosi się do etapu przed rozpoczęciem czynności. Podczas przeszukania prawo obecności ma osoba, o której mowa w § 1, oraz osoba przybrana przez prowadzącego czynność. Osoba, u której dokonuje się przeszukania, może także wskazać inną osobę do obecności, jeżeli jej udział nie uniemożliwia przeszukania ani nie utrudnia go w istotny sposób. Jeżeli gospodarza lokalu nie ma na miejscu, należy przywołać do przeszukania co najmniej jednego dorosłego domownika albo sąsiada.

Przykład codziennego zastosowania

Prowadzący czynność ma dokonać przeszukania w mieszkaniu osoby obecnej na miejscu. Przed rozpoczęciem powinien zawiadomić tę osobę o celu przeszukania i wezwać ją do wydania poszukiwanych przedmiotów. Osoba ta może być obecna przy czynności, a także może wskazać na przykład dorosłego członka rodziny, o ile jego obecność nie uniemożliwi przeszukania ani nie utrudni go istotnie. Gdyby gospodarza mieszkania nie było na miejscu, do przeszukania należy przywołać przynajmniej jednego dorosłego domownika lub sąsiada.

Częste nieporozumienia lub błędy

Błędem byłoby utożsamianie prawa wskazania dodatkowej osoby z bezwarunkowym prawem do jej obecności. Art. 224 § 2 KPK uzależnia jej udział od tego, czy nie uniemożliwi ona przeszukania ani nie utrudni go w istotny sposób. Nie należy też pomijać różnicy między osobą przybraną przez prowadzącego czynność a osobą wskazaną przez tego, u kogo odbywa się przeszukanie, ponieważ przepis odrębnie określa ich udział. W przypadku nieobecności gospodarza lokalu przepis wymaga przywołania dorosłego domownika albo sąsiada, a nie dowolnej osoby. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.