Art. 218.

Co stanowi przepis

Art. 218 KPK nakłada na wskazane w nim podmioty obowiązek wydania sądowi lub prokuratorowi korespondencji, przesyłek oraz określonych danych związanych z komunikacją elektroniczną. Adresatami tego obowiązku są urzędy, instytucje i podmioty prowadzące działalność w dziedzinie poczty lub działalność telekomunikacyjną, urzędy celno-skarbowe, a także instytucje i przedsiębiorstwa transportowe. Żądanie musi przybrać formę postanowienia, a materiały podlegają wydaniu tylko wtedy, gdy mają znaczenie dla toczącego się postępowania. Przepis wskazuje wprost, że dane, o których mowa w art. 45 ust. 1 i art. 49 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej, także objęte są tym obowiązkiem. Kluczowe jest zastrzeżenie z § 1 zdanie drugie: wyłącznie sąd lub prokurator mogą otwierać wydane materiały albo zarządzić ich otwarcie. Paragraf 2 przewiduje doręczenie postanowienia adresatom korespondencji oraz abonentowi telefonu lub nadawcy, którego wykaz połączeń lub innych przekazów informacji został wydany, przy czym doręczenie można odroczyć na czas oznaczony, niezbędny ze względu na dobro sprawy, lecz nie później niż do prawomocnego zakończenia postępowania. Paragraf 3 nakazuje niezwłoczny zwrot materiałów pozbawionych znaczenia dla postępowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w toczącym się postępowaniu karnym, gdy organ procesowy uzna, że określona przesyłka, korespondencja albo dane o połączeniach mogą mieć znaczenie dowodowe. Podstawą jest zawsze postanowienie sądu lub prokuratora, a nie samo pismo czy telefoniczne wezwanie. Przesłanką materialną jest znaczenie materiałów dla postępowania - obowiązek nie obejmuje przesyłek przypadkowych, niezwiązanych ze sprawą. Adresatami obowiązku są podmioty wymienione w § 1, które dysponują korespondencją, przesyłkami lub danymi. Uprawnienia informacyjne osób, których materiały dotyczą, realizowane są przez doręczenie postanowienia, z możliwością jego czasowego odroczenia.

Przykład

Prokurator prowadzi postępowanie o oszustwo dokonane z wykorzystaniem paczek wysyłanych za pobraniem. Wydaje postanowienie na podstawie art. 218 KPK i zwraca się do operatora pocztowego o wydanie przesyłek nadanych przez podejrzanego oraz do operatora telekomunikacyjnego o wykaz połączeń. Operator przekazuje zamkniętą przesyłkę, której nie wolno mu samodzielnie otworzyć - otwarcia dokonuje prokurator albo zarządza je w toku czynności. Jeżeli okaże się, że część przesyłek nie ma związku ze sprawą, podlegają one niezwłocznemu zwrotowi operatorowi, a postanowienie zostaje doręczone adresatom i abonentowi, choć doręczenie może zostać odroczone ze względu na dobro sprawy.

Częste nieporozumienia

Często zakłada się, że operator sam ocenia i otwiera przesyłkę - tymczasem prawo otwarcia mają wyłącznie sąd lub prokurator. Mylne jest też przekonanie, że osoba zainteresowana nigdy nie dowie się o zajęciu korespondencji; doręczenie może być odroczone, ale nie dłużej niż do prawomocnego zakończenia postępowania. Nie jest prawdą, że organ może zatrzymać wszystko, co uzyska - materiały bez znaczenia dla sprawy podlegają zwrotowi. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.