Art. 215.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 215 KPK daje uprawnienie do zarządzenia badania oskarżonego przez biegłych psychologów albo lekarzy. W postępowaniu prowadzonym przed sądem decyzję w tej sprawie może podjąć sąd. Na etapie postępowania przygotowawczego takie zarządzenie może wydać prokurator. Przepis wskazuje, że badanie ma być przeprowadzone z zachowaniem zasad określonych w art. 74 KPK. Nie przesądza natomiast samodzielnie, jaki ma być zakres badania ani jakie konkretne wnioski mają przedstawić biegli.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 215 KPK wymaga potrzeby zarządzenia badania oskarżonego. Ustawa nie wymienia w tym przepisie zamkniętego katalogu sytuacji, w których taka potrzeba występuje. Ocenę jej istnienia podejmuje właściwy organ, czyli sąd albo prokurator, zależnie od etapu postępowania. Badanie może przeprowadzić biegły psycholog lub biegły lekarz, co wynika wprost z treści przepisu. Przy podejmowaniu i wykonywaniu tej czynności należy uwzględnić zasady wskazane w art. 74 KPK, do którego art. 215 KPK wyraźnie odsyła.

Przykład zastosowania

W postępowaniu przygotowawczym prokurator może uznać, że potrzebne jest badanie oskarżonego przez biegłego psychologa. Wydaje wówczas zarządzenie o przeprowadzeniu takiego badania na podstawie art. 215 KPK. Jeżeli sprawa znajduje się już przed sądem, analogiczne zarządzenie może wydać sąd. Sam fakt zarządzenia badania nie oznacza jeszcze, że przesądzone zostały jakiekolwiek ustalenia dotyczące oskarżonego, ponieważ przepis reguluje możliwość dokonania czynności, a nie jej wynik.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Błędem jest utożsamianie art. 215 KPK wyłącznie z badaniem przez psychiatrę, ponieważ przepis wymienia biegłych psychologów lub lekarzy. Nie należy też przyjmować, że decyzję zawsze podejmuje ten sam organ, gdyż właściwość zależy od tego, czy sprawa jest w postępowaniu przygotowawczym, czy przed sądem. Art. 215 KPK nie opisuje wszystkich zasad przeprowadzania badania, lecz odsyła w tym zakresie do art. 74 KPK. Przepis nie stanowi również, że badanie zarządza się w każdej sprawie dotyczącej oskarżonego, ponieważ wymaga istnienia potrzeby. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.