Art. 214.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 214 KPK reguluje przeprowadzanie wywiadu środowiskowego dotyczącego oskarżonego. Sąd, a na etapie postępowania przygotowawczego prokurator, może zarządzić taki wywiad, gdy jest on potrzebny do ustalenia właściwości, warunków osobistych lub dotychczasowego sposobu życia oskarżonego. Co do zasady wywiad przeprowadza kurator sądowy albo inny podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów. W szczególnie uzasadnionych wypadkach czynność tę może wykonać Policja. Przepis określa także przypadki, w których przeprowadzenie wywiadu jest obowiązkowe, minimalną treść jego wyniku oraz zasady ochrony danych osób udzielających informacji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Wywiad środowiskowy może być zarządzony wtedy, gdy organ prowadzący sprawę potrzebuje informacji o sytuacji życiowej oskarżonego. Art. 214 § 2 KPK nakazuje jego przeprowadzenie w sprawach o zbrodnie, wobec oskarżonego, który w chwili czynu nie ukończył 18 lat, a także wobec osoby, która w chwili czynu nie ukończyła 21 lat i zarzucono jej umyślny występek przeciwko życiu. Przepis przewiduje, że wywiadu można nie przeprowadzać wobec oskarżonego niemającego w kraju stałego miejsca zamieszkania. Wynik wywiadu powinien obejmować między innymi dane osoby przeprowadzającej czynność i oskarżonego, informacje o jego środowisku rodzinnym, szkolnym lub zawodowym, sytuacji majątkowej, dochodach, zdrowiu oraz używaniu wskazanych w ustawie substancji. Osoba sporządzająca wywiad przedstawia również własne spostrzeżenia i konkluzje dotyczące właściwości oraz warunków osobistych oskarżonego.

Przykład zastosowania

Oskarżonemu zarzucono popełnienie zbrodni, dlatego sąd powinien zarządzić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Kurator sądowy może zebrać informacje o dotychczasowym życiu tej osoby, jej relacjach rodzinnych, nauce lub pracy oraz źródłach dochodów. W wyniku wywiadu powinny znaleźć się także informacje dotyczące stanu zdrowia i ewentualnego nadużywania alkoholu, środków odurzających, środków zastępczych lub substancji psychotropowych. Osoby, które przekazały informacje, nie są automatycznie ujawniane w wyniku wywiadu, ponieważ ich dane osoba prowadząca wywiad ujawnia tylko na żądanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prokuratora.

Częste nieporozumienia lub błędy

Wywiad środowiskowy nie jest czynnością przeprowadzaną wobec każdego oskarżonego w każdej sprawie. Poza przypadkami obowiązkowymi decyzja o jego zarządzeniu zależy od potrzeby ustalenia danych wskazanych w art. 214 § 1 KPK. Nie należy też utożsamiać informacji uzyskanych podczas wywiadu z zeznaniami świadka, choć osoby udzielające informacji mogą w razie potrzeby zostać przesłuchane jako świadkowie. Przepis przewiduje pomoc Policji dla osoby przeprowadzającej wywiad wyłącznie w celu zapewnienia jej bezpieczeństwa podczas wykonywania związanych z nim zadań. Do osoby powołanej do przeprowadzenia wywiadu stosuje się odpowiednio przepisy o wyłączeniu sędziego, a o wyłączeniu rozstrzyga sąd albo prokurator w postępowaniu przygotowawczym. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.