Art. 20.

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 20 KPK tworzy tryb reagowania na rażące naruszenia obowiązków procesowych przez obrońcę, pełnomocnika, oskarżyciela publicznego albo osobę prowadzącą postępowanie przygotowawcze. Paragraf 1 dotyczy obrońcy lub pełnomocnika strony i wskazuje, kto dokonuje zawiadomienia właściwego samorządu zawodowego. Zawiadomienie wysyła sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, do właściwej okręgowej rady adwokackiej albo rady okręgowej izby radców prawnych. Organ żąda zarazem od dziekana właściwej rady informacji o działaniach podjętych po zawiadomieniu, wyznaczając termin nie krótszy niż 30 dni. Odpis zawiadomienia przesyła się Ministrowi Sprawiedliwości, a przesłanką uruchomienia tej procedury jest rażący charakter naruszenia.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 20 § 1a KPK ma zastosowanie, gdy dziekan właściwej rady nie prześle w wyznaczonym terminie informacji wymaganej na podstawie § 1. W takiej sytuacji można nałożyć na dziekana karę pieniężną do 10 000 złotych. Na postanowienie o ukaraniu przysługuje zażalenie, a gdy postanowienie wydał prokurator w postępowaniu przygotowawczym, zażalenie wnosi się do sądu rejonowego, w którego okręgu toczy się postępowanie. Art. 20 § 2 KPK odnosi się natomiast do rażącego naruszenia obowiązków przez oskarżyciela publicznego lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Sąd zawiadamia wtedy bezpośredniego przełożonego tej osoby i żąda informacji o podjętych działaniach w terminie nie krótszym niż 14 dni, a wobec Policji i innych organów postępowania przygotowawczego takie uprawnienie ma również prokurator. W przypadkach wskazanych w § 2a sąd przekazuje także odpis zawiadomienia Prokuratorowi Generalnemu albo właściwemu organowi przełożonemu.

3. Przykład zastosowania

W toku sprawy karnej sąd uznaje, że zachowanie obrońcy stanowi rażące naruszenie jego obowiązków procesowych. Na podstawie Art. 20 § 1 KPK sąd zawiadamia właściwą okręgową radę adwokacką i żąda od jej dziekana informacji o działaniach podjętych w związku z tym zawiadomieniem. Termin wskazany przez sąd nie może być krótszy niż 30 dni, a odpis zawiadomienia otrzymuje Minister Sprawiedliwości. Jeżeli dziekan nie prześle informacji w terminie, możliwe jest wydanie postanowienia o nałożeniu na niego kary pieniężnej, od którego przysługuje zażalenie.

4. Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Art. 20 KPK nie dotyczy każdego uchybienia procesowego, ponieważ przepis wyraźnie wymaga, aby naruszenie było rażące. Samo zawiadomienie samorządu zawodowego lub przełożonego nie jest w tym przepisie równoznaczne z rozstrzygnięciem o odpowiedzialności zawodowej albo służbowej osoby, której dotyczy uchybienie. Kara pieniężna z § 1a nie jest przewidziana wobec obrońcy ani pełnomocnika, lecz wobec dziekana właściwej rady, który nie nadeśle wymaganej informacji. Należy też odróżniać minimalny termin 30 dni dotyczący informacji od samorządu zawodowego od minimalnego terminu 14 dni przy zawiadomieniu przełożonego na podstawie § 2. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.