Art. 197.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 197 § 1 KPK nakłada na biegłego obowiązek złożenia przyrzeczenia o treści wskazanej w przepisie. W przyrzeczeniu biegły potwierdza świadomość znaczenia swoich słów i odpowiedzialności przed prawem oraz przyrzeka sumienne i bezstronne wykonanie powierzonych obowiązków. § 2 przewiduje odmienność dotyczącą biegłego sądowego, który powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu go w tym charakterze. § 2a daje biegłemu możliwość zastrzeżenia danych dotyczących miejsca zamieszkania, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec niego albo osoby najbliższej, związana z jego czynnościami. W takim przypadku dane są przeznaczone wyłącznie dla prokuratora lub sądu, a pisma kieruje się do instytucji zatrudniającej biegłego albo na wskazany przez niego inny adres.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wobec osoby występującej w postępowaniu karnym w roli biegłego. Znaczenie ma w szczególności moment składania przyrzeczenia, a w przypadku biegłego sądowego - powołanie się na przyrzeczenie złożone wcześniej. Mechanizm ochrony adresu nie działa automatycznie wyłącznie dlatego, że biegły odczuwa obawę przed kontaktem z uczestnikami postępowania. Konieczne jest wystąpienie uzasadnionej obawy użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec biegłego albo osoby mu najbliższej oraz związek tej obawy z czynnościami biegłego. § 3 nakazuje odpowiednie stosowanie do biegłego przepisów wyraźnie wymienionych w tym paragrafie, w tym art. 177, art. 179-181, art. 187, art. 188 § 2 i 4, art. 190 oraz art. 191 § 1 KPK.

Przykład zastosowania

Załóżmy, że biegły ma wykonać powierzone mu czynności w sprawie karnej i przed ich rozpoczęciem składa przyrzeczenie określone w art. 197 § 1 KPK. Później, w związku z tymi czynnościami, pojawia się uzasadniona obawa użycia wobec niego lub osoby najbliższej przemocy albo groźby bezprawnej. Biegły może wtedy zastrzec dane dotyczące swojego miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu. Pisma procesowe będą wówczas doręczane do instytucji, w której jest zatrudniony, albo na inny adres wskazany przez niego.

Częste nieporozumienia lub błędy

Zastrzeżenie danych nie oznacza, że wszystkie informacje o biegłym stają się niedostępne dla każdej osoby. Art. 197 § 2a KPK dotyczy konkretnie danych dotyczących miejsca zamieszkania i wskazuje, że są one przeznaczone wyłącznie dla prokuratora lub sądu. Błędem byłoby także przyjęcie, że każda obawa uzasadnia zastosowanie tej ochrony, ponieważ przepis wymaga uzasadnionej obawy przemocy lub groźby bezprawnej związanej z czynnościami biegłego. Ochrona ta określa również sposób doręczania pism, lecz sam przepis nie wskazuje innych skutków procesowych. Nie należy też zakładać, że biegły sądowy zawsze składa przyrzeczenie ponownie, gdyż § 2 pozwala mu powołać się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.