Art. 191.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 191 KPK określa podstawowe czynności wykonywane na początku przesłuchania świadka. Najpierw świadek jest pytany o imię, nazwisko, wiek, zajęcie, karalność za fałszywe zeznanie lub oskarżenie oraz o stosunek do stron. Przepis wskazuje także, że miejsce zamieszkania świadka ustala się na podstawie dokumentu tożsamości albo jego pisemnego oświadczenia. Jednocześnie pytania kierowane do świadka co do zasady nie mogą prowadzić do ujawnienia miejsca zamieszkania ani miejsca pracy. Wyjątkiem jest sytuacja, w której taka informacja ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 191 KPK stosuje się podczas przesłuchania osoby występującej w postępowaniu karnym jako świadek. Reguluje on zarówno kolejność początkowych pytań, jak i sposób traktowania danych dotyczących miejsca zamieszkania i pracy. Przepis nakazuje również uprzedzić świadka o treści art. 182 KPK. O treści art. 183 KPK oraz art. 185 KPK świadka uprzedza się wtedy, gdy ujawnią się okoliczności objęte tymi przepisami. Oznacza to, że pouczenie nie jest jedynie formalnością, lecz elementem przesłuchania przewidzianym w ustawie.

Przykład codziennego zastosowania

Osoba wezwana w charakterze świadka stawia się na przesłuchanie w sprawie karnej. Na początku zostaje zapytana o swoje dane wskazane w art. 191 § 1 KPK oraz o relację ze stronami postępowania. Jej miejsce zamieszkania jest ustalane na podstawie okazanego dokumentu tożsamości albo złożonego pisemnego oświadczenia. Pytający nie powinien zadawać pytań, które ujawnią adres lub miejsce pracy świadka, chyba że informacja ta jest potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy. Przed dalszym przesłuchaniem świadek otrzymuje wymagane ustawą uprzedzenia.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Art. 191 KPK nie oznacza, że miejsce zamieszkania świadka w ogóle nie jest ustalane. Przepis wyraźnie przewiduje sposób jego ustalenia, a ograniczenie dotyczy pytań zmierzających do ujawnienia adresu lub miejsca pracy. Nie każda ciekawość uczestników postępowania uzasadnia więc zadawanie pytań o te dane. Ujawnienie takich informacji może być dopuszczalne tylko wtedy, gdy ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy też pamiętać, że § 3 art. 191 KPK został uchylony i nie ustanawia obecnie żadnej reguły. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.