Co dokładnie stanowi przepis
Art. 178a KPK ustanawia zakaz przesłuchiwania mediatora jako świadka co do określonych faktów. Chodzi o fakty, o których mediator dowiedział się od oskarżonego albo pokrzywdzonego podczas prowadzenia postępowania mediacyjnego. Przepis chroni więc informacje przekazane mediatorowi w związku z jego rolą w mediacji, a nie każdą wiedzę, którą osoba pełniąca tę funkcję może posiadać. Zakaz oznacza, że mediator nie powinien składać zeznań dotyczących takich faktów w charakterze świadka. Art. 178a KPK przewiduje jednak wyjątek odnoszący się do informacji o przestępstwach wskazanych w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wtedy, gdy dana osoba prowadziła postępowanie mediacyjne i ma zostać przesłuchana jako świadek. Istotne jest źródło jej wiedzy: informacja musi zostać uzyskana od oskarżonego lub pokrzywdzonego w toku tej mediacji. Ochrona nie zależy od tego, czy przekazana informacja była korzystna dla którejkolwiek ze stron postępowania. Nie wystarczy samo uczestnictwo mediatora w sprawie, jeżeli fakt został przez niego poznany z innego źródła niż rozmowa z oskarżonym albo pokrzywdzonym podczas mediacji. Zakaz nie obejmuje informacji o przestępstwach, do których odsyła art. 240 § 1 Kodeksu karnego.
Przykład zastosowania
W sprawie karnej oskarżony i pokrzywdzony uczestniczą w postępowaniu mediacyjnym prowadzonym przez mediatora. Podczas rozmów każda ze stron opisuje mediatorowi swoje stanowisko oraz okoliczności ważne dla konfliktu. Następnie organ prowadzący postępowanie chce przesłuchać mediatora na temat tych wypowiedzi. Jeżeli mediator dowiedział się o nich od oskarżonego lub pokrzywdzonego w toku mediacji, Art. 178a KPK nie pozwala przesłuchać go jako świadka co do tych faktów, z zastrzeżeniem ustawowego wyjątku.
Częste nieporozumienia lub błędy
Błędem jest uznawanie, że Art. 178a KPK zwalnia mediatora z obowiązku zeznawania o każdej okoliczności związanej ze sprawą. Przepis dotyczy wyłącznie faktów uzyskanych od oskarżonego lub pokrzywdzonego podczas prowadzenia postępowania mediacyjnego. Nie należy też pomijać wyjątku dotyczącego informacji o przestępstwach wymienionych przez odesłanie do art. 240 § 1 Kodeksu karnego. Kolejnym błędem jest traktowanie zakazu jako ochrony wyłącznie treści ugody, ponieważ przepis mówi szerzej o faktach, o których mediator dowiedział się od wskazanych osób. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.