Co dokładnie stanowi przepis
Art. 178 KPK wprowadza zakaz przesłuchiwania określonych osób w charakterze świadków. Zakaz dotyczy obrońcy, a także adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawie art. 245 § 1 KPK. Obejmuje on fakty, o których osoby te dowiedziały się podczas udzielania porady prawnej albo prowadzenia sprawy. Przepis zakazuje również przesłuchiwania duchownego co do faktów poznanych przy spowiedzi. Oznacza to, że wskazane osoby nie mogą być świadkami w takim zakresie, w jakim wiedzę uzyskały w opisanych w przepisie okolicznościach.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 178 KPK ma zastosowanie w postępowaniu karnym, gdy istnieje zamiar przesłuchania jako świadka osoby wykonującej wskazaną w nim rolę. W przypadku obrońcy oraz adwokata lub radcy prawnego istotne jest źródło wiedzy o faktach, czyli udzielanie porady prawnej lub prowadzenie sprawy. Zakaz nie jest w treści przepisu ujęty jako prawo do odmowy odpowiedzi na pojedyncze pytanie, lecz jako zakaz przesłuchiwania tych osób jako świadków co do określonych faktów. W odniesieniu do duchownego przepis wymaga, aby fakty zostały poznane przy spowiedzi. Samo posiadanie przez duchownego informacji uzyskanej w innej sytuacji nie jest w art. 178 KPK wskazane jako podstawa tego zakazu.
Przykład codziennego zastosowania
Osoba podejrzewana o popełnienie czynu zwraca się do obrońcy po poradę i przekazuje mu informacje dotyczące swojej sprawy. Obrońca poznaje te fakty właśnie w związku z udzieleniem pomocy prawnej lub prowadzeniem sprawy. Art. 178 KPK nie pozwala przesłuchać go jako świadka co do tych informacji. Podobnie duchowny, który poznał określone fakty wyłącznie przy spowiedzi, nie może zostać przesłuchany jako świadek w tym zakresie. Przykład pokazuje, że znaczenie ma nie tylko osoba, która posiada wiedzę, ale również sposób, w jaki tę wiedzę uzyskała.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Częstym błędem jest założenie, że art. 178 KPK dotyczy każdej informacji posiadanej przez adwokata, radcę prawnego albo duchownego. Przepis wiąże zakaz z konkretnymi faktami poznanymi przy udzielaniu porady prawnej, prowadzeniu sprawy albo przy spowiedzi. Nie należy też utożsamiać obrońcy z każdą osobą, która udziela ogólnej pomocy lub wsparcia uczestnikowi postępowania. W treści art. 178 KPK wskazano odrębnie obrońcę oraz adwokata lub radcę prawnego działającego na podstawie art. 245 § 1 KPK. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.