Co dokładnie stanowi przepis
Art. 173 KPK reguluje okazanie, czyli czynność służącą rozpoznaniu osoby, jej wizerunku albo rzeczy przez osobę przesłuchiwaną. Przepis wskazuje, że okazanie ma być przeprowadzone w sposób wyłączający sugestię, a więc bez wpływania na osobę przesłuchiwaną co do tego, kogo lub co powinna rozpoznać. Jeżeli okazywana jest osoba, powinna ona znajdować się w grupie obejmującej łącznie co najmniej cztery osoby. Art. 173 KPK przewiduje również dołączenie do protokołu zdjęć osób okazanych, gdy przebieg czynności nie został utrwalony urządzeniem rejestrującym obraz i dźwięk.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy w toku postępowania zachodzi potrzeba sprawdzenia, czy osoba przesłuchiwana rozpoznaje konkretną osobę, jej wizerunek lub rzecz. Może to dotyczyć na przykład świadka, który wcześniej widział osobę albo przedmiot związany z badanym zdarzeniem. Ustawodawca dopuszcza także taki sposób okazania, który uniemożliwi osobie rozpoznawanej rozpoznanie osoby przesłuchiwanej, jeżeli jest to potrzebne. Rozwiązanie to dotyczy sposobu przeprowadzenia czynności i ma chronić uczestników postępowania w sytuacjach wymagających zachowania anonimowości wobec osoby rozpoznawanej. Szczegółowe warunki techniczne okazania mają zostać określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości wydanym w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych.
Przykład zastosowania w codziennej sytuacji
Świadek rozboju zeznaje, że widział sprawcę przez kilka minut i może spróbować go rozpoznać. W toku przesłuchania można mu okazać osobę w grupie obejmującej co najmniej cztery osoby, przy czym przebieg okazania powinien wykluczać podpowiadanie, która z osób jest podejrzewana. Jeżeli istnieje potrzeba ochrony świadka przed rozpoznaniem przez osobę okazywaną, czynność może zostać zorganizowana w sposób uniemożliwiający tej osobie zobaczenie świadka. Gdy okazanie nie jest nagrywane wraz z obrazem i dźwiękiem, do protokołu należy załączyć zdjęcia osób uczestniczących w okazaniu.
Częste nieporozumienia lub błędy
Art. 173 KPK nie stanowi, że okazanie zawsze musi dotyczyć wyłącznie osoby, ponieważ może obejmować także jej wizerunek albo rzecz. Wymóg co najmniej czterech osób odnosi się do grupy, w której znajduje się osoba okazywana, a nie do liczby osób przesłuchiwanych. Sam fakt wskazania osoby lub rzeczy podczas okazania nie zmienia treści przepisu w automatyczne rozstrzygnięcie o odpowiedzialności karnej, ponieważ przepis reguluje przede wszystkim sposób dokonania tej czynności. Nie należy też utożsamiać obowiązku dołączenia zdjęć z każdym okazaniem, gdyż § 3a wiąże go z brakiem utrwalenia przebiegu czynności za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.