Art. 163.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 163 KPK ustanawia sposób pozyskiwania przez sąd dokumentów, które są potrzebne w sprawie. Zgodnie z § 1 prezes sądu albo referendarz sądowy wzywa osobę posiadającą takie dokumenty, aby przedstawiła je sądowi. Jeżeli zachodzi potrzeba, prezes sądu może zarządzić przymusowe odebranie dokumentów. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że najpierw przewidziano wezwanie osoby posiadającej dokumenty do ich przedstawienia, a przymusowe odebranie jest odrębnie wskazaną czynnością zarządzaną przez prezesa sądu. Przepis nakazuje odpowiednie stosowanie art. 217-236 KPK, a więc do tej czynności stosuje się regulacje wskazane w tym odesłaniu w zakresie dostosowanym do postępowania sądowego. § 2 przewiduje natomiast, że po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów dokumenty należy zwrócić osobie, która je dostarczyła albo od której zostały odebrane.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis ma znaczenie wtedy, gdy sąd uznaje określone dokumenty za potrzebne i znajdują się one u konkretnej osoby. Nie wskazuje rodzajów dokumentów ani nie definiuje, kiedy są one potrzebne, dlatego zakres zastosowania wynika z potrzeby ich przedstawienia sądowi w danej sprawie. Wezwanie z § 1 kieruje prezes sądu lub referendarz sądowy, lecz kompetencję do zarządzenia przymusowego odebrania przyznano wyłącznie prezesowi sądu. Zastosowanie przymusowego odebrania nie jest opisane jako zwykły skutek każdego wezwania, ponieważ ustawa uzależnia je od potrzeby. Regulacja obejmuje zarówno dokumenty przekazane w wykonaniu wezwania, jak i dokumenty odebrane przymusowo, ponieważ § 2 wymienia osobę, która je dostarczyła, oraz osobę, od której je odebrano. Gdy dokument zostanie przedstawiony lub odebrany, § 2 wiąże zwrot z uprzednim sporządzeniem jego uwierzytelnionego odpisu.

Konkretny przykład zastosowania

Przykładowo sąd potrzebuje oryginalnych rachunków znajdujących się u osoby, która nie jest stroną postępowania, lecz przepis nie przesądza ani o ich treści, ani o późniejszym znaczeniu dowodowym. Referendarz sądowy może wezwać tę osobę, aby przedstawiła rachunki sądowi, ponieważ przepis odnosi się do osób posiadających potrzebne dokumenty. Jeżeli dokumenty nie zostaną przedstawione, a ich odebranie okaże się potrzebne, prezes sądu może zarządzić ich przymusowe odebranie. Po wykonaniu uwierzytelnionych odpisów rachunki powinny zostać zwrócone osobie, która je przekazała lub od której je odebrano.

Częste nieporozumienia lub błędy

Nie należy utożsamiać wezwania do przedstawienia dokumentu z jego ostatecznym zatrzymaniem przez sąd. Art. 163 KPK wprost przewiduje zwrot dokumentów po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów, dlatego celem regulacji jest uzyskanie materiału potrzebnego sądowi, a nie pozostawienie oryginałów bez zwrotu. Błędem jest także przyjęcie, że referendarz sądowy może sam zarządzić przymusowe odebranie, gdyż § 1 wskazuje w tym zakresie prezesa sądu. Nie można również pomijać odesłania do art. 217-236 KPK ani zakładać, że są one stosowane bez uwzględnienia sformułowania „odpowiednio”. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.