Art. 154.

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 154 KPK dotyczy możliwości sprostowania oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych znajdujących się w protokole albo w przekładzie zapisu dźwięku. Przepis obejmuje więc dwa rodzaje dokumentacji wskazane wprost w jego treści i ogranicza się do błędów o charakterze pisarskim lub rachunkowym. Sprostowanie może nastąpić zarówno na wniosek, jak i z urzędu, co oznacza, że przepis wskazuje dwa możliwe sposoby jego podjęcia. Ustawodawca wyraźnie dopuszcza dokonanie tej czynności w każdym czasie oraz nakazuje odpowiednio stosować przepisy art. 153 KPK. Przepis nie określa odrębnie treści samej omyłki, lecz wskazuje jej rodzaj i dokumenty objęte możliwością sprostowania.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 154 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy w protokole lub w przekładzie zapisu dźwięku występuje omyłka, którą można określić jako oczywistą. Sama treść przepisu nie rozszerza tej podstawy na inne dokumenty ani na inne rodzaje nieprawidłowości. Istotne jest rozróżnienie między korektą błędu pisarskiego lub rachunkowego a zmianą merytorycznej treści zapisu, ponieważ art. 154 KPK mówi wyłącznie o sprostowaniu pierwszej kategorii omyłek. Brak ograniczenia czasowego oznacza, że wskazana w przepisie czynność może być podjęta także później, o ile dotyczy opisanej omyłki. Odesłanie do art. 153 KPK wymaga uwzględnienia jego reguł w takim zakresie, w jakim dają się zastosować do sprostowania.

3. Przykład zastosowania

Przykładowo, w protokole sporządzonym po czynności może omyłkowo wpisać liczbę 15 zamiast 51, chociaż z zapisu dźwięku i pozostałej dokumentacji wynika prawidłowa wartość. Jeżeli różnica ma charakter oczywistej omyłki rachunkowej albo pisarskiej, może zostać sprostowana na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. W podobny sposób można poprawić błąd w przekładzie zapisu dźwięku, gdy przekład zawiera omyłkę możliwą do jednoznacznego stwierdzenia, na przykład cyfrę w dacie. Art. 154 KPK stanowi w tym przykładzie podstawę korekty samej omyłki, a nie podstawę do swobodnego zmieniania treści protokołu lub przekładu bez rozstrzygania na nowo o przebiegu czynności.

4. Częste nieporozumienia lub błędy

Częstym nieporozumieniem jest uznawanie, że każdy spór o brzmienie protokołu stanowi oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 154 KPK. Z przepisu wynika jednak jedynie możliwość sprostowania omyłek pisarskich lub rachunkowych, dlatego nie można automatycznie utożsamiać z nimi każdej rozbieżności dotyczącej treści dokumentu. Nie wystarczy samo przekonanie osoby, że zapis powinien wyglądać inaczej. Błędem jest też pomijanie faktu, że przepis odnosi się konkretnie do protokołu i przekładu zapisu dźwięku. Zwrot „w każdym czasie” nie znosi wymogu wskazania omyłki mieszczącej się w zakresie art. 154 KPK, a odesłanie do art. 153 KPK należy stosować odpowiednio. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.