Art. 153.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 153 KPK reguluje sposób załatwienia wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy lub posiedzenia albo przekładu zapisu dźwięku. Zgodnie z § 1 przewodniczący najpierw wysłuchuje protokolanta lub osobę, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, a także odtwarza zapis dźwięku albo obrazu i dźwięku; jeżeli uzna wniosek za zasadny, może sam wydać zarządzenie o sprostowaniu. Gdy przewodniczący wniosku nie podziela, w przedmiocie sprostowania orzeka sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę, również po wysłuchaniu protokolanta lub autora przekładu. Paragraf 2 przewiduje sytuację, w której odtworzenie tego samego składu nie jest możliwe - wówczas postanowienie nie zapada, a poszczególni członkowie składu oraz protokolant lub osoba sporządzająca przekład składają do akt oświadczenia co do zasadności wniosku. Paragraf 3 nakazuje umieścić w sprostowanym protokole i przekładzie odpowiednią wzmiankę, podpisywaną przez przewodniczącego i protokolanta lub autora przekładu, a § 4 dotyczy sytuacji, gdy nieścisłość wynika z nieusuwalnego zniekształcenia lub braku zapisu dźwięku. Paragraf 5 przesądza, że wniosek złożony po wysłaniu akt do wyższej instancji pozostawia się bez rozpoznania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy strona lub inny uprawniony podmiot twierdzi, że protokół rozprawy albo posiedzenia lub przekład zapisu dźwięku zawiera nieścisłość bądź opuszczenie. Warunkiem rozpoznania wniosku jest to, by akta sprawy pozostawały jeszcze w danym sądzie, a nie zostały przekazane instancji odwoławczej. Tryb z art. 153 KPK zakłada aktywność przewodniczącego, który dysponuje uproszczoną drogą sprostowania w postaci zarządzenia, oraz sądu w dotychczasowym składzie, gdy potrzebne jest rozstrzygnięcie w formie postanowienia. Przepis obejmuje zarówno protokoły klasyczne, jak i przekłady zapisu dźwięku sporządzane przy protokole elektronicznym. Znaczenie ma także techniczna jakość nagrania, ponieważ jego zniekształcenie lub brak wpływa na sposób odnotowania rozbieżności.

Przykład

Obrońca oskarżonego, czytając protokół rozprawy, dostrzega, że wypowiedź świadka o godzinie zdarzenia została zapisana w sposób odbiegający od tego, co padło na sali. Składa wniosek o sprostowanie, a przewodniczący wysłuchuje protokolanta i odtwarza nagranie przebiegu rozprawy. Jeżeli nagranie potwierdza uwagi obrońcy, przewodniczący wydaje zarządzenie o sprostowaniu, a w protokole i przekładzie zapisu dźwięku umieszcza się wzmiankę podpisaną przez niego i protokolanta. Gdyby jednak przewodniczący uznał zapis za prawidłowy, sprawą zajmie się sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sprostowanie protokołu służy zmianie treści zeznań lub wyjaśnień zgodnie z oczekiwaniami strony - chodzi wyłącznie o zgodność zapisu z rzeczywistym przebiegiem czynności. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że wniosek można złożyć w dowolnym momencie; § 5 wyraźnie przewiduje pozostawienie go bez rozpoznania po wysłaniu akt do wyższej instancji. Trzecim jest oczekiwanie postanowienia sądu także wtedy, gdy nie da się odtworzyć tego samego składu, choć wówczas do akt trafiają jedynie oświadczenia. Warto też pamiętać, że nieusuwalne zniekształcenie lub brak zapisu dźwięku nie prowadzi do sprostowania, lecz do zamieszczenia stosownej wzmianki. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.