Co dokładnie stanowi przepis
Art. 143 KPK określa, które czynności w postępowaniu karnym wymagają spisania protokołu. W § 1 wymieniono między innymi przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, przesłuchania, oględziny, przeszukanie, zatrzymanie rzeczy lub danych informatycznych, a także przebieg posiedzenia sądu i rozprawy. Obowiązek protokołowania obejmuje również takie czynności jak otwarcie zwłok, eksperyment, konfrontacja, okazanie, przyjęcie poręczenia oraz zaznajomienie podejrzanego z materiałami postępowania przygotowawczego. § 2 Art. 143 KPK wskazuje natomiast, że przy innych czynnościach protokół sporządza się wtedy, gdy wymaga tego przepis szczególny albo gdy osoba przeprowadzająca czynność uzna to za potrzebne.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis ma zastosowanie w toku postępowania karnego, gdy wykonywana jest jedna z czynności wyraźnie wskazanych w § 1 Art. 143 KPK. W takich przypadkach sporządzenie protokołu jest wymagane bez potrzeby dodatkowej decyzji o jego celowości. Przy czynności niewymienionej w tym katalogu należy sprawdzić, czy inny przepis nakazuje sporządzenie protokołu. Jeżeli szczególny obowiązek nie wynika z przepisów, przeprowadzający czynność może uznać, że protokół jest potrzebny, a w pozostałych wypadkach może ograniczyć się do notatki urzędowej.
Przykład codziennego zastosowania
Osoba zgłasza na komisariacie ustnie, że padła ofiarą przestępstwa, a funkcjonariusz przyjmuje jej zawiadomienie. Zgodnie z Art. 143 § 1 pkt 1 KPK przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie wymaga spisania protokołu. Jeżeli później ta sama osoba zostanie przesłuchana jako świadek, również z tej czynności trzeba sporządzić protokół, ponieważ przesłuchanie świadka zostało wskazane w § 1 pkt 2. Gdyby natomiast przeprowadzono inną czynność, której przepis nie wymienia, możliwe byłoby sporządzenie notatki urzędowej, o ile przepis szczególny nie wymagałby protokołu i nie uznano by go za potrzebny.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Błędem byłoby przyjęcie, że z każdej czynności podejmowanej w postępowaniu karnym zawsze musi powstać protokół. Art. 143 KPK rozróżnia czynności wyliczone w § 1, dla których protokół jest wymagany, od innych czynności opisanych w § 2. Nie należy też traktować notatki urzędowej jako rozwiązania przewidzianego dla czynności, które § 1 nakazuje protokołować, ponieważ przy nich przepis wymaga właśnie protokołu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, aby ocenić znaczenie sposobu udokumentowania konkretnej czynności.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.