Art. 127a.

Co stanowi przepis

Art. 127a KPK dotyczy sytuacji, w których ustawa uzależnia skuteczność określonej czynności procesowej od tego, aby została ona sporządzona lub wniesiona przez obrońcę albo pełnomocnika, a więc przez podmiot fachowy. Paragraf 1 przewiduje, że w takim wypadku termin do dokonania tej czynności ulega zawieszeniu dla strony postępowania na czas rozpoznania jej wniosku o przyznanie pomocy prawnej. Oznacza to, że okres oczekiwania na rozstrzygnięcie w przedmiocie wyznaczenia obrońcy lub pełnomocnika z urzędu nie jest wliczany do biegu terminu, a strona nie traci uprawnienia tylko dlatego, że sąd rozpoznawał wniosek dłużej. Paragraf 2 uzupełnia tę regulację od strony przedstawiciela procesowego: jeżeli obrońca lub pełnomocnik zostanie wyznaczony z urzędu, termin do dokonania czynności biegnie dla niego od daty doręczenia mu postanowienia lub zarządzenia o wyznaczeniu. Konstrukcja ta ma zapewnić, że ustanowiony prawnik dysponuje realnym, pełnym czasem na zapoznanie się ze sprawą i przygotowanie pisma.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie tam, gdzie tzw. przymus adwokacko-radcowski jest warunkiem skuteczności czynności, a więc gdy pismo sporządzone osobiście przez stronę nie wywołałoby skutków procesowych. Warunkiem uruchomienia zawieszenia z § 1 jest złożenie przez stronę wniosku o przyznanie pomocy prawnej w tym właśnie zakresie, czyli o wyznaczenie obrońcy lub pełnomocnika do dokonania danej czynności. Zawieszenie trwa przez czas rozpoznania wniosku, a więc do momentu wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Jeżeli wniosek zostanie uwzględniony, dla wyznaczonego przedstawiciela procesowego termin liczy się na nowo, od doręczenia mu dokumentu o wyznaczeniu.

Przykład

Oskarżony otrzymuje wyrok sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem i zamierza wnieść środek zaskarżenia, którego skuteczne sporządzenie wymaga udziału fachowego przedstawiciela. Nie mając środków na prawnika z wyboru, składa w terminie wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Od chwili złożenia wniosku bieg terminu jest dla niego zawieszony i nie kończy się w czasie, gdy sąd rozpoznaje jego prośbę. Gdy obrońca zostanie wyznaczony i otrzyma zarządzenie o wyznaczeniu, dopiero od dnia doręczenia mu tego dokumentu zacznie biec termin na sporządzenie i wniesienie pisma.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sam zamiar poszukiwania prawnika wstrzymuje termin - konieczne jest złożenie wniosku o przyznanie pomocy prawnej. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że art. 127a KPK działa przy każdej czynności procesowej, podczas gdy dotyczy on wyłącznie tych, przy których udział obrońcy lub pełnomocnika warunkuje skuteczność. Bywa też mylone zawieszenie terminu z jego przywróceniem, które opiera się na innych przesłankach. Wreszcie zdarza się liczenie terminu dla obrońcy z urzędu od dnia wydania postanowienia, gdy § 2 wyraźnie wiąże początek biegu z datą doręczenia. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena terminów zależy od realiów konkretnego postępowania.