Art. 125.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 125 KPK wprowadza regułę ochronną dla osób, które w postępowaniu karnym pomyliły adresata swojego pisma. Zgodnie z jego treścią pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Oznacza to, że decydująca jest data złożenia pisma u organu, do którego trafiło ono przez pomyłkę, a nie data jego późniejszego przekazania organowi właściwemu. Przepis tworzy fikcję prawną: skutek zachowania terminu następuje z mocy samego prawa, bez potrzeby składania odrębnego wniosku przez stronę. Warunkiem jest jednak to, aby pismo zostało wniesione jeszcze przed upływem biegnącego terminu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 125 KPK znajduje zastosowanie wtedy, gdy w postępowaniu karnym biegnie termin do dokonania czynności procesowej w formie pisemnej, na przykład termin do wniesienia zażalenia, apelacji, wniosku o uzasadnienie orzeczenia czy sprzeciwu. Pismo musi zostać skierowane do jednego z organów wymienionych w przepisie, a więc do sądu, prokuratora, organu Policji lub innego organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Kluczowe jest, aby wniesienie nastąpiło przed upływem terminu - pismo złożone po jego upływie, choćby u organu właściwego, i tak będzie spóźnione. Przepis obejmuje sytuacje pomyłki, a więc skierowania pisma do organu, który w danej sprawie nie jest właściwy do jego rozpoznania lub przyjęcia. Organ, który otrzymał pismo, przekazuje je organowi właściwemu, a data pierwotnego wniesienia pozostaje wiążąca dla oceny terminowości.

Przykład zastosowania

Oskarżony otrzymał wyrok sądu rejonowego wraz z uzasadnieniem i ma czternaście dni na wniesienie apelacji. Ostatniego dnia terminu składa apelację w biurze podawczym sądu okręgowego, sądząc, że skoro to sąd odwoławczy rozpozna sprawę, to właśnie tam należy złożyć pismo, podczas gdy apelację wnosi się za pośrednictwem sądu, który wydał wyrok. Sąd okręgowy przekazuje apelację sądowi rejonowemu, jednak dzieje się to już po upływie czternastodniowego terminu. Dzięki art. 125 KPK apelacja zostaje uznana za wniesioną w terminie, ponieważ liczy się data jej złożenia w sądzie okręgowym, a więc jeszcze przed upływem terminu.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że art. 125 KPK ratuje każde spóźnione pismo - tak nie jest, przepis chroni wyłącznie pisma wniesione przed upływem terminu. Drugim nieporozumieniem jest rozciąganie tej reguły na dowolne instytucje, na przykład urzędy gminy, komorników czy inne organy niewymienione w przepisie; katalog adresatów jest zamknięty i obejmuje sąd, prokuratora, Policję oraz inne organy postępowania przygotowawczego. Bywa też mylone zachowanie terminu z jego przywróceniem - art. 125 KPK działa automatycznie, natomiast przywrócenie terminu wymaga wniosku i wykazania braku winy. Warto również pamiętać, że przepis nie usuwa braków formalnych pisma, które trzeba uzupełnić na wezwanie organu. W indywidualnej sprawie ocena terminowości może zależeć od szczegółów, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem.