Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
§ 1.Orzeczenia zapadają większością głosów.
§ 2.Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości, zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do uzyskania większości.
Art. 111 KPK reguluje sposób podejmowania rozstrzygnięć przez sąd orzekający w składzie wieloosobowym. Zgodnie z § 1 orzeczenia zapadają większością głosów, co oznacza, że do wydania rozstrzygnięcia nie jest wymagana jednomyślność wszystkich członków składu - wystarczy, że za danym stanowiskiem opowie się więcej osób niż za stanowiskami konkurencyjnymi. Paragraf 2 rozwiązuje sytuację patową, w której głosy rozkładają się tak, że żadne z prezentowanych zdań nie uzyskuje wymaganej większości. Wówczas zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej do niego zbliżonego, i czynność tę powtarza się aż do momentu, w którym któreś ze stanowisk osiągnie większość. Mechanizm ten opiera się na założeniu, że w razie rozbieżności rezultat nie może być surowszy niż wynikałoby to z rzeczywistego układu głosów.
Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy sąd orzeka w składzie liczącym więcej niż jedną osobę, a więc także w składach z udziałem ławników. Dotyczy on wszystkich orzeczeń podejmowanych w toku postępowania, a nie wyłącznie wyroku kończącego sprawę. Reguła z § 2 uruchamia się dopiero wtedy, gdy proste liczenie głosów nie prowadzi do wyłonienia większości, czyli gdy członkowie składu prezentują co najmniej trzy różne stanowiska. Istotne jest, że przepis nie rozstrzyga o treści merytorycznej orzeczenia, lecz wyłącznie o technice ustalania wyniku głosowania.
Sąd orzeka w składzie trzyosobowym i rozważa wymiar kary. Pierwszy członek składu opowiada się za karą trzech lat pozbawienia wolności, drugi za karą dwóch lat, a trzeci za karą roku pozbawienia wolności. Żadne z tych stanowisk samodzielnie nie uzyskuje większości, więc zgodnie z art. 111 § 2 KPK zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego, czyli trzy lata, przyłącza się do zdania najbardziej do niego zbliżonego, a więc do kary dwóch lat. W ten sposób powstaje większość dwóch głosów za karą dwóch lat pozbawienia wolności i taka kara zostaje orzeczona.
Częstym błędem jest przekonanie, że wyrok skazujący wymaga jednomyślności całego składu - art. 111 § 1 KPK wyraźnie temu przeczy. Innym nieporozumieniem jest odczytywanie § 2 jako reguły nakazującej wybrać stanowisko najłagodniejsze; w rzeczywistości chodzi o przyłączanie głosów, które może doprowadzić do rozstrzygnięcia pośredniego. Nie należy też mylić tej regulacji z instytucją zdania odrębnego, które dotyczy odnotowania odmiennego poglądu, a nie sposobu liczenia głosów. Warto pamiętać, że przegłosowany członek składu nadal podpisuje orzeczenie. W indywidualnej sprawie ocena prawidłowości głosowania i składu sądu wymaga konsultacji z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Zgodnie z art. 111 § 1 KPK orzeczenia zapadają większością głosów, a jednomyślność całego składu nie jest wymagana.
Jeżeli żadne stanowisko nie uzyskuje większości, zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej do niego zbliżonego, aż powstanie większość.
Tak, art. 111 KPK dotyczy całego składu orzekającego, a głos każdego jego członka liczy się jednakowo.
Tak, orzeczenie podpisuje cały skład, a odmienne stanowisko może zostać wyrażone w formie zdania odrębnego.
Nie, zasada głosowania większością odnosi się do orzeczeń wydawanych przez sąd w składzie wieloosobowym, a nie wyłącznie do wyroku kończącego sprawę.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI