Co dokładnie stanowi przepis
Art. 109 KPK określa wewnętrzny porządek narady oraz głosowania w składzie orzekającym. Z § 1 wynika, że naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący. Jeżeli jednak powstaną wątpliwości dotyczące porządku albo sposobu przeprowadzenia narady lub głosowania, nie rozstrzyga ich samodzielnie przewodniczący, lecz cały skład orzekający. § 2 wskazuje kolejność zbierania głosów po zakończeniu narady: sprawozdawca głosuje pierwszy, jeśli nie jest przewodniczącym, następnie głosy są odbierane od ławników według wieku oraz od sędziów według starszeństwa służbowego. Przewodniczący oddaje głos na końcu, co jest wyraźnie wskazaną przez przepis zasadą.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 109 KPK ma zastosowanie, gdy skład orzekający przeprowadza naradę, a następnie głosowanie. Dotyczy więc etapu, na którym członkowie składu podejmują czynności objęte naradą i głosowaniem. Znaczenie przepisu ujawnia się zarówno przy ustalaniu, kto prowadzi te czynności, jak i przy ustalaniu kolejności oddawania głosów. Gdy w składzie uczestniczą ławnicy, kolejność ich głosowania wyznacza wiek, poczynając od najmłodszego. Po głosach ławników głosują sędziowie według starszeństwa służbowego, przy zachowaniu szczególnej roli sprawozdawcy wskazanej w § 2. Jeżeli pojawi się wątpliwość co do porządku lub sposobu narady albo głosowania, rozstrzyga ją skład orzekający.
Przykład zastosowania
W sprawie rozpoznawanej przez skład z udziałem ławników po naradzie przewodniczący przystępuje do zebrania głosów. Jeżeli sprawozdawca nie pełni funkcji przewodniczącego, oddaje głos jako pierwszy. Następnie głosują ławnicy, zaczynając od osoby najmłodszej, a po nich sędziowie według ich starszeństwa służbowego. Przewodniczący głosuje ostatni, a gdy członkowie składu mają wątpliwość co do sposobu przeprowadzenia tej czynności, kwestia ta jest rozstrzygana przez cały skład.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Art. 109 KPK nie stanowi, że przewodniczący może sam rozstrzygać każdą wątpliwość dotyczącą narady i głosowania. Przeciwnie, wątpliwości dotyczące ich porządku lub sposobu rozstrzyga skład orzekający. Błędem byłoby także pominięcie pierwszeństwa sprawozdawcy, gdy nie jest on przewodniczącym. Kolejność głosowania ławników opiera się na wieku, natomiast kolejność głosowania sędziów na starszeństwie służbowym, więc są to odrębne kryteria. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy znaczenie czynności procesowej budzi wątpliwości, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.