Art. 106.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 106 KPK jest przepisem odsyłającym. Nie tworzy on samodzielnej, nowej normy, lecz nakazuje stosować odpowiednio przepisy art. 100 § 4-8 Kodeksu postępowania karnego w postępowaniu przygotowawczym. Art. 100 KPK reguluje sposób udostępniania stronom treści orzeczeń i zarządzeń, czyli zasady ich ogłaszania oraz doręczania, a także kwestie związane z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia i terminie ich wniesienia. Dzięki art. 106 KPK reguły te nie ograniczają się do postępowania sądowego, lecz obejmują również etap prowadzony przez prokuratora, Policję i inne organy ścigania. Zwrot "stosuje się odpowiednio" oznacza, że przepisy te przenosi się na grunt postępowania przygotowawczego z uwzględnieniem jego specyfiki, a więc odmiennej roli organu procesowego i braku rozprawy w rozumieniu procesu sądowego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 106 KPK znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy w toku śledztwa lub dochodzenia organ wydaje postanowienie albo zarządzenie, którego treść powinna zostać zakomunikowana stronie lub innemu uczestnikowi postępowania. Chodzi zatem o rozstrzygnięcia takie jak postanowienie o przedstawieniu zarzutów, o odmowie wszczęcia, o umorzeniu, o dowodach czy o zabezpieczeniu majątkowym. Przepis ma znaczenie porządkujące: rozstrzyga, że zasady dotyczące ogłaszania i doręczania, znane z etapu sądowego, obowiązują odpowiednio także przed sądem pierwszej styczności ze sprawą, jakim jest organ prowadzący postępowanie przygotowawcze. Odpowiednie stosowanie oznacza również, że część reguł może być zmodyfikowana, a niektóre - jako nieprzystające - pominięte.

Przykład

Prokurator umarza dochodzenie w sprawie kradzieży. Pokrzywdzony, który zgłosił zawiadomienie, powinien otrzymać odpis postanowienia wraz z informacją, że przysługuje mu zażalenie oraz w jakim terminie i do kogo należy je wnieść. Podstawą takiego działania jest właśnie odpowiednie stosowanie art. 100 § 4-8 KPK na mocy art. 106 KPK. Gdyby pouczenia zabrakło lub byłoby ono błędne, uchybienie to nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla osoby, która się do niego zastosowała.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie art. 106 KPK jako przepisu, z którego wprost wynikają obowiązki organu - w rzeczywistości treść normy trzeba odczytywać łącznie z art. 100 § 4-8 KPK. Drugim jest założenie, że skoro przepisy stosuje się "odpowiednio", organ ma pełną swobodę - odpowiednie stosowanie nie oznacza dowolności, lecz dostosowanie do realiów postępowania przygotowawczego. Trzecim nieporozumieniem jest przekonanie, że doręczenie postanowienia zawsze otwiera drogę do zaskarżenia; zaskarżalność wynika z odrębnych przepisów, a nie z samego faktu doręczenia. Warto też pamiętać, że art. 106 KPK nie reguluje samodzielnie sposobu technicznego doręczania pism, który wynika z innych przepisów Kodeksu. W konkretnej, indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skutków doręczenia lub jego braku zależy od okoliczności danego postępowania.