Co stanowi przepis
Art. 995 KPC określa, jaki skutek prawny wywołuje postanowienie o przybiciu wydane w toku egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem osoba, na rzecz której udzielono przybicia, czyli licytant, którego ofertę uznano za najkorzystniejszą, uzyskuje prawo do przysądzenia jej własności nieruchomości. Prawo to nie powstaje jednak bezwarunkowo: ustawa uzależnia je od wykonania warunków licytacyjnych, a więc przede wszystkim od uiszczenia w wyznaczonym terminie całej ceny nabycia z zaliczeniem wcześniej złożonej rękojmi. Przepis wyraźnie odróżnia zatem dwa etapy: przybicie, które jedynie wskazuje nabywcę i tworzy jego uprawnienie, oraz przysądzenie własności, które dopiero przenosi na niego prawo do nieruchomości. Samo przybicie nie czyni więc licytanta właścicielem, lecz stawia go w pozycji osoby uprawnionej do żądania, aby sąd wydał postanowienie o przysądzeniu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 995 KPC znajduje zastosowanie w sądowym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z nieruchomości, po przeprowadzeniu licytacji i po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu. Warunkiem powstania opisanego w nim uprawnienia jest wykonanie warunków licytacyjnych, które określa sąd oraz przepisy o egzekucji z nieruchomości. Jeżeli nabywca tych warunków nie wykona, w szczególności nie zapłaci ceny w terminie, nie może skutecznie domagać się przysądzenia własności, a skutki takiego zaniechania regulują odrębne przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis dotyczy każdej osoby, na rzecz której udzielono przybicia, niezależnie od tego, czy jest to osoba fizyczna, spółka czy inny podmiot dopuszczony do licytacji. Ma on znaczenie także dla dłużnika i wierzycieli, ponieważ wyznacza moment, w którym pozycja nabywcy staje się prawnie chroniona.
Przykład
Pan Marek wygrywa licytację mieszkania prowadzoną w ramach egzekucji, oferując najwyższą cenę, i sąd udziela mu przybicia. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia sąd wzywa go do uiszczenia reszty ceny nabycia w wyznaczonym terminie. Pan Marek wpłaca brakującą kwotę na rachunek depozytowy sądu, czym wykonuje warunki licytacyjne, i dzięki temu na podstawie art. 995 KPC uzyskuje prawo do przysądzenia mu własności mieszkania. Dopiero wydane następnie i prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności stanowi podstawę wpisu go jako właściciela w księdze wieczystej.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wygranie licytacji lub uzyskanie przybicia oznacza już nabycie nieruchomości i pozwala natychmiast wejść do lokalu czy nim rozporządzać. Art. 995 KPC przyznaje jedynie prawo do przysądzenia, a nie własność, którą przenosi dopiero odrębne postanowienie sądu. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie warunków licytacyjnych wyłącznie jako zapłaty ceny, podczas gdy mogą one obejmować także inne obowiązki wynikające z postanowienia sądu lub przepisów szczególnych. Zdarza się również przekonanie, że opóźnienie w zapłacie nie ma znaczenia, tymczasem niewykonanie warunków pozbawia licytanta opisanego uprawnienia. W indywidualnej sprawie dotyczącej licytacji nieruchomości warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.