Art. 986².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 986² KPC w aktualnym stanie prawnym nie zawiera żadnej treści normatywnej - w tekście ustawy w jego miejscu widnieje wyłącznie oznaczenie "(uchylony)". Oznacza to, że ustawodawca zdecydował o usunięciu z Kodeksu postępowania cywilnego normy, która wcześniej była pod tą jednostką redakcyjną zamieszczona. Numeracja artykułu została jednak zachowana, ponieważ jej usunięcie wymuszałoby przenumerowanie kolejnych przepisów i zaburzało odesłania w innych aktach prawnych oraz w dotychczasowym orzecznictwie i piśmiennictwie. Z tego powodu w publikowanym tekście jednolitym spotykamy "puste" jednostki, które pełnią wyłącznie funkcję porządkową. Z art. 986² KPC nie można obecnie wyprowadzić żadnego uprawnienia ani obowiązku dla stron, uczestników postępowania, komornika czy sądu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Co do zasady uchylony przepis nie znajduje zastosowania do stanów faktycznych i czynności podejmowanych po dniu wejścia w życie nowelizacji, która go usunęła. Praktyczne znaczenie zachowuje natomiast wtedy, gdy ustawa nowelizująca zawiera przepisy przejściowe (intertemporalne) nakazujące stosowanie dotychczasowych regulacji do postępowań wszczętych i niezakończonych przed zmianą. W takich sytuacjach o tym, którą wersję przepisów stosuje się w konkretnej sprawie, decyduje nie sam Kodeks postępowania cywilnego, lecz właśnie ustawa zmieniająca. Znaczenie historyczne art. 986² KPC ma także przy ocenie prawidłowości czynności dokonanych w przeszłości, na przykład przy badaniu zarzutów wobec czynności podjętych w toku egzekucji jeszcze pod rządami poprzedniego stanu prawnego.

Przykład

Osoba analizuje akta postępowania prowadzonego kilka lat temu i natrafia w piśmie procesowym na powołanie się na art. 986² KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy stwierdza, że przepis figuruje jako uchylony, co może sugerować, że pismo zawierało błąd. W rzeczywistości powołanie mogło być prawidłowe w dacie sporządzenia pisma, jeżeli przepis wówczas obowiązywał. Aby to ustalić, trzeba sięgnąć do wersji archiwalnej Kodeksu z dnia dokonania czynności oraz do przepisów przejściowych ustawy nowelizującej, które wskazują datę utraty mocy dawnej regulacji.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że oznaczenie "(uchylony)" to omyłka wydawnicza albo luka w publikacji tekstu - jest to normalna technika legislacyjna. Drugim jest zakładanie, że skoro przepis zniknął, to zniknęła również cała instytucja, której dotyczył; bywa bowiem, że jej treść została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej lub do odrębnej ustawy. Trzecim nieporozumieniem jest opieranie pisma procesowego na nieaktualnym brzmieniu Kodeksu pobranym z przypadkowego źródła internetowego, bez sprawdzenia daty aktualizacji. Wreszcie mylące bywa przekonanie, że uchylenie działa wstecz - uchylenie co do zasady wywołuje skutki na przyszłość, chyba że ustawodawca postanowił inaczej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o czynności dokonane w okresie zmiany stanu prawnego, warto skonsultować się z prawnikiem.