Art. 984.

Co stanowi przepis

Art. 984 KPC reguluje sytuację, w której także druga licytacja nieruchomości kończy się niepowodzeniem, ponieważ nikt nie przystąpił do przetargu. Ustawodawca przewiduje wtedy możliwość przejęcia nieruchomości na własność, przy czym cena przejęcia nie może być niższa niż dwie trzecie sumy oszacowania. Prawo przejęcia przysługuje wierzycielowi egzekwującemu, wierzycielowi hipotecznemu oraz współwłaścicielowi nieruchomości. Jeżeli przedmiotem egzekucji jest nieruchomość rolna, stosuje się art. 982 KPC, jednak z modyfikacją co do ceny wynikającą z art. 984 KPC, a gdy osoby wskazane w art. 982 KPC nie skorzystają ze swojego uprawnienia, prawo przejęcia przechodzi również na wierzyciela egzekwującego i hipotecznego. Paragraf 2 wymaga, aby wierzyciel złożył sądowi wniosek o przejęcie w ciągu tygodnia po licytacji i jednocześnie uiścił rękojmię, chyba że ustawa go z niej zwalnia. Paragraf 3 rozstrzyga zbieg wniosków: pierwszeństwo ma ten, kto zaoferował wyższą cenę, a przy cenach równych - ten, czyja należność jest większa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się dopiero na etapie po drugiej licytacji, a więc gdy wcześniejsze próby sprzedaży licytacyjnej nie doprowadziły do wyłonienia nabywcy. Warunkiem jest brak jakiegokolwiek przystąpienia do przetargu, a nie samo niedojście do skutku przybicia z innych przyczyn. Uprawnionymi są wyłącznie podmioty wskazane w przepisie, czyli wierzyciel prowadzący egzekucję, wierzyciel hipoteczny oraz współwłaściciel, a w przypadku nieruchomości rolnych - najpierw krąg osób z art. 982 KPC. Konieczne jest zachowanie tygodniowego terminu liczonego po licytacji oraz złożenie rękojmi, o ile wierzyciel nie jest z niej zwolniony.

Przykład

Bank prowadzi egzekucję z mieszkania dłużnika, którego suma oszacowania wynosi 400 000 zł. Pierwsza licytacja, a następnie druga, kończą się bez wyniku, ponieważ nikt nie przystępuje do przetargu. Bank, jako wierzyciel egzekwujący i zarazem hipoteczny, w ciągu tygodnia po drugiej licytacji składa do sądu wniosek o przejęcie mieszkania za cenę odpowiadającą dwóm trzecim sumy oszacowania i wpłaca rękojmię. Gdyby równocześnie taki wniosek złożył współwłaściciel, oferując wyższą cenę, to jemu przysługiwałoby pierwszeństwo zgodnie z art. 984 § 3 KPC.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że przejęcie nieruchomości jest możliwe za dowolną, symboliczną kwotę - przepis wyraźnie wyznacza dolny próg dwóch trzecich sumy oszacowania. Mylnie przyjmuje się także, że prawo przejęcia ma każdy zainteresowany; krąg uprawnionych jest zamknięty. Nie jest też prawdą, że wniosek można złożyć w dowolnym momencie: termin tygodniowy jest krótki i jego uchybienie wyłącza możliwość skorzystania z uprawnienia. Odrębną kwestią jest nieruchomość rolna, gdzie pierwszeństwo mają osoby z art. 982 KPC, a dopiero po ich rezygnacji wierzyciele. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena terminów i uprawnień zależy od okoliczności konkretnego postępowania egzekucyjnego.