Art. 976.

Co stanowi przepis

Art. 976 KPC określa krąg osób, które nie mogą brać udziału w przetargu prowadzonym w toku egzekucji z nieruchomości, a także rozstrzyga kwestię minimalnej liczby uczestników potrzebnej do przeprowadzenia licytacji. Zgodnie z § 1 w przetargu nie mogą uczestniczyć: dłużnik, komornik, ich małżonkowie, dzieci, rodzice i rodzeństwo, a także osoby obecne na licytacji w charakterze urzędowym. Wyłączony jest również licytant, który nie wykonał warunków poprzedniej licytacji, czyli nie dopełnił obowiązków wynikających z wcześniejszego przybicia, oraz osoby, które mogą nabyć nieruchomość tylko za zezwoleniem organu państwowego, jeżeli takiego zezwolenia nie przedstawiły. Paragraf 2 przesądza natomiast, że stawienie się jednego licytanta wystarcza do odbycia przetargu, co oznacza, że licytacja nie musi być powtarzana tylko dlatego, że zjawił się wyłącznie jeden chętny.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie licytacji nieruchomości prowadzonej przez komornika pod nadzorem sędziego lub referendarza sądowego. Ma znaczenie już przy weryfikacji osób przystępujących do przetargu, ponieważ wyłączenia z art. 976 KPC mają charakter bezwzględny i nie zależą od zgody stron postępowania. Celem regulacji jest zapobieżenie sytuacjom, w których dłużnik lub osoby mu najbliższe odzyskiwałyby nieruchomość z pominięciem skutków egzekucji, a także wykluczenie wpływu osób pełniących funkcje urzędowe na przebieg i wynik przetargu. Wymóg przedstawienia zezwolenia organu państwowego dotyczy zwłaszcza podmiotów, dla których nabycie nieruchomości jest uzależnione od uprzedniej zgody administracyjnej.

Przykład

Na licytację mieszkania zadłużonego właściciela przychodzi jego brat, który chce odkupić lokal, aby pozostał w rodzinie. Komornik odmawia dopuszczenia go do przetargu, ponieważ rodzeństwo dłużnika należy do kręgu osób wymienionych w art. 976 § 1 KPC. Do sali wchodzi jeszcze jeden zainteresowany, który wpłacił rękojmię i spełnia warunki udziału. Mimo że pozostał tylko jeden licytant, przetarg zostaje przeprowadzony, gdyż § 2 wprost dopuszcza taką sytuację.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że brak konkurencji unieważnia licytację lub obniża jej wiarygodność - przepis wyraźnie stanowi inaczej. Innym nieporozumieniem jest zakładanie, że dłużnik może działać przez podstawioną osobę bliską; wyłączenie obejmuje wprost wskazane osoby, a próby jego obejścia mogą prowadzić do zakwestionowania przybicia. Zdarza się też mylenie zakazu udziału w przetargu z zakazem obecności na sali - art. 976 KPC ogranicza uczestnictwo w licytowaniu, a nie samo przysłuchiwanie się czynnościom. Wreszcie osoby wymagające zezwolenia organu państwowego bywają przekonane, że dokument można uzupełnić po przybiciu, tymczasem przepis wymaga jego przedstawienia wcześniej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o dopuszczalność udziału konkretnej osoby w licytacji, warto skonsultować się z prawnikiem.