Art. 972.

Co stanowi przepis

Art. 972 KPC formułuje dwie podstawowe gwarancje prawidłowości licytacji prowadzonej w toku egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z § 1 licytacja odbywa się publicznie, a więc jest dostępna dla osób postronnych, oraz toczy się w obecności i pod nadzorem sędziego albo referendarza sądowego. Oznacza to, że choć czynności licytacyjne prowadzi komornik, nie działa on samodzielnie: nad przebiegiem przetargu czuwa organ sądowy, który reaguje na nieprawidłowości i rozstrzyga wątpliwości powstające w toku licytacji. Paragraf 2 dodaje obowiązek utrwalania przebiegu licytacji za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk. Słowo "również" wskazuje, że nagranie nie zastępuje protokołu, lecz stanowi dodatkowy, równoległy sposób dokumentowania czynności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy licytacji publicznej nieruchomości prowadzonej w postępowaniu egzekucyjnym uregulowanym w Kodeksie postępowania cywilnego. Stosuje się go od chwili otwarcia licytacji aż do jej zamknięcia, obejmując wywołanie, składanie postąpień oraz udzielenie przybicia. Obecność sędziego albo referendarza sądowego jest warunkiem prowadzenia licytacji, a nie jedynie formalnością porządkową. Obowiązek rejestracji dźwięku albo obrazu i dźwięku dotyczy każdej takiej licytacji i obciąża sąd, przy którym czynność się odbywa. Publiczny charakter przetargu oznacza natomiast, że na sali mogą przebywać nie tylko licytanci, lecz także dłużnik, wierzyciele i osoby zainteresowane obserwowaniem czynności.

Przykład

Komornik wyznacza termin licytacji mieszkania dłużnika w budynku sądu rejonowego. W wyznaczonym dniu na salę wchodzą trzej licytanci, którzy wpłacili rękojmię, a także dłużnik oraz kilka osób obserwujących przebieg czynności, w tym potencjalni nabywcy zainteresowani kolejnymi terminami. Licytację prowadzi komornik, ale przez cały czas obecny jest referendarz sądowy, który nadzoruje prawidłowość postąpień i rozstrzyga zgłoszony przez jednego z uczestników zarzut co do sposobu liczenia ceny wywołania. Jednocześnie działa urządzenie rejestrujące dźwięk, dzięki czemu późniejsza skarga na czynności komornika może zostać oceniona nie tylko na podstawie protokołu, lecz także nagrania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że w licytacji mogą uczestniczyć wyłącznie osoby, które wpłaciły rękojmię. Publiczny charakter przetargu oznacza możliwość obecności także obserwatorów, choć licytować mogą jedynie osoby spełniające warunki ustawowe. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie nadzoru sędziego lub referendarza z prowadzeniem licytacji: czynności przetargowe wykonuje komornik, a organ sądowy jedynie nadzoruje ich prawidłowość. Trzecie nieporozumienie dotyczy nagrania - nie zwalnia ono z obowiązku sporządzenia protokołu i nie jest zapisem udostępnianym dowolnie każdemu zainteresowanemu. Warto też pamiętać, że samo naruszenie art. 972 KPC nie powoduje automatycznie unieważnienia licytacji; ocena skutków należy do sądu rozpoznającego środek zaskarżenia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy rozważane jest kwestionowanie przebiegu licytacji, warto skonsultować się z prawnikiem.