Co dokładnie stanowi przepis
Art. 971 KPC formułuje krótką, ale bardzo doniosłą regułę: osoba, która nabyła nieruchomość w toku sądowego postępowania egzekucyjnego, nie może domagać się unieważnienia nabycia ani zmniejszenia ceny z powodu wad tej nieruchomości. Zakaz obejmuje również wady przedmiotów nabytych razem z nieruchomością, a więc na przykład ruchomości stanowiących jej przynależności czy części składowych objętych opisem i oszacowaniem. Oznacza to, że nabywca licytacyjny nie korzysta z uprawnień, które w obrocie umownym daje kupującemu rękojmia za wady rzeczy sprzedanej. Ustawodawca świadomie przyjął takie rozwiązanie, ponieważ nabycie w egzekucji nie następuje na podstawie umowy ze zbywcą, lecz na skutek orzeczenia sądu o przysądzeniu własności. Celem regulacji jest zapewnienie trwałości i pewności skutków egzekucji, tak aby raz zakończone postępowanie nie było podważane przez późniejsze spory o stan techniczny czy prawny nieruchomości.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy do nabycia doszło w drodze licytacji sądowej lub w innym trybie przewidzianym w egzekucji z nieruchomości, a nabywca po objęciu przedmiotu w posiadanie odkrywa jego wady. Chodzi zarówno o wady fizyczne, takie jak zawilgocenie, zły stan instalacji, uszkodzenia konstrukcji czy mniejsza niż zakładana powierzchnia użytkowa, jak i o okoliczności obniżające wartość przedmiotu nabycia. Art. 971 KPC działa niezależnie od tego, czy nabywca faktycznie oglądał nieruchomość przed licytacją, choć w praktyce operat szacunkowy oraz protokół opisu i oszacowania są dostępne do wglądu i to na nich nabywca powinien opierać swoją decyzję. Przepis nie zwalnia natomiast organów egzekucyjnych z obowiązków proceduralnych, a wadliwości samego postępowania podlegają odrębnym środkom zaskarżenia przewidzianym w Kodeksie postępowania cywilnego.
Przykład
Pan Marek wylicytował dom jednorodzinny za kwotę zbliżoną do sumy oszacowania, kierując się zdjęciami i opisem w obwieszczeniu. Po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności i wejściu do budynku okazało się, że dach przecieka, a instalacja elektryczna wymaga całkowitej wymiany, co pochłonie znaczną część zainwestowanych środków. Pan Marek chciałby doprowadzić do unieważnienia nabycia albo przynajmniej do obniżenia ceny o koszt remontu. Art. 971 KPC takiej możliwości nie przewiduje - ryzyko stanu technicznego przedmiotu licytacji obciąża nabywcę, co zwykle znajduje odzwierciedlenie w niższej cenie wywołania.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przyjmowanie, że skoro nabycie licytacyjne przypomina zakup, to przysługują przy nim takie same uprawnienia jak przy umowie sprzedaży zawartej z deweloperem czy osobą prywatną. Drugim nieporozumieniem jest mylenie wad przedmiotu nabycia z uchybieniami samej procedury egzekucyjnej - te ostatnie można zwalczać w trybie przewidzianym dla zaskarżania czynności komornika i orzeczeń sądu. Nabywcy zakładają też niekiedy, że operat szacunkowy gwarantuje określony stan techniczny, podczas gdy stanowi on jedynie podstawę oszacowania wartości. Przed przystąpieniem do licytacji warto więc dokładnie zapoznać się z aktami postępowania i realnie ocenić ryzyko. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego nabycia.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.