Art. 969.

Co stanowi przepis

Art. 969 KPC reguluje sytuację, w której osoba, która wygrała licytację w toku egzekucji, nie wywiązuje się z obowiązku zapłaty ceny nabycia w wyznaczonym terminie. Zgodnie z § 1 taki nabywca traci rękojmię, a skutki przybicia wygasają, co oznacza, że postanowienie o przybiciu przestaje wywoływać skutki prawne i nie może stać się podstawą przysądzenia własności. Uiszczoną dotychczas część ceny zwraca się nabywcy, natomiast wpłacona wcześniej rękojmia przepada. Sąd stwierdza te następstwa odrębnym postanowieniem, na które przysługuje zażalenie, co zapewnia kontrolę instancyjną tego rozstrzygnięcia. Paragraf 2 dotyczy nabywcy, który był zwolniony ze składania rękojmi - od niego rękojmię ściąga się w trybie egzekucji należności sądowych. Paragraf 3 wskazuje przeznaczenie utraconej lub ściągniętej rękojmi: najpierw pokrywa się z niej koszty egzekucji związane ze sprzedażą, a reszta wchodzi do sumy uzyskanej w egzekucji, a przy umorzeniu postępowania jest przelewana na dochód Skarbu Państwa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w egzekucji z nieruchomości, po udzieleniu przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Przesłanką jego zastosowania jest bezskuteczny upływ terminu do zapłaty ceny wynikającego z warunków licytacyjnych i przepisów o wezwaniu do złożenia ceny. Nie ma znaczenia, czy nabywca zapłacił część ceny - liczy się to, że nie uiścił jej w całości w terminie. Art. 969 KPC obejmuje zarówno nabywców, którzy złożyli rękojmię, jak i tych, którzy byli z tego obowiązku zwolnieni, choć konsekwencje realizowane są wobec nich w odmiennym trybie.

Przykład

Pan Marek wygrał licytację mieszkania i uzyskał przybicie, wpłacając wcześniej rękojmię w wysokości jednej dziesiątej sumy oszacowania. Liczył na kredyt, którego bank ostatecznie mu nie udzielił, i w wyznaczonym terminie wpłacił tylko część ceny. Sąd wydał postanowienie stwierdzające, że skutki przybicia wygasły, a rękojmia przepadła; wpłacona część ceny została panu Markowi zwrócona. Z utraconej rękojmi pokryto koszty egzekucji związane ze sprzedażą, a pozostała kwota weszła do sumy podlegającej podziałowi między wierzycieli.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że utrata rękojmi to jedyna dolegliwość, a licytant może bez ryzyka wziąć udział w kolejnej licytacji tej samej nieruchomości - odrębne przepisy ograniczają taką możliwość. Mylne jest też założenie, że wpłacona część ceny przepada razem z rękojmią; art. 969 § 1 KPC wyraźnie nakazuje jej zwrot. Nie jest również trafne twierdzenie, że skutki niewykonania warunków licytacyjnych następują automatycznie bez orzeczenia - potrzebne jest postanowienie sądu, które można zaskarżyć zażaleniem. Wreszcie zwolnienie z obowiązku złożenia rękojmi nie oznacza braku odpowiedzialności finansowej, ponieważ w takim wypadku rękojmię ściąga się przymusowo. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i terminy.