Art. 963.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 963 KPC rozstrzyga, co dzieje się z rękojmią wpłaconą przez osoby przystępujące do licytacji nieruchomości w toku egzekucji sądowej. Norma dzieli licytantów na dwie grupy i każdej przypisuje inny skutek. Rękojmia złożona przez tego licytanta, na którego rzecz sąd udzielił przybicia, czyli przez osobę, która zaoferowała najwyższą cenę i została uznana za nabywcę, zostaje zatrzymana. Rękojmie pozostałych uczestników przetargu, którzy nie wygrali licytacji, podlegają natomiast niezwłocznemu zwrotowi. Zatrzymanie rękojmi nabywcy nie jest sankcją ani przepadkiem, lecz zabezpieczeniem wykonania obowiązku zapłaty ceny nabycia; kwota ta jest następnie zaliczana na poczet ceny.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości, na etapie następującym po przeprowadzeniu licytacji i wydaniu przez sąd postanowienia o przybiciu. Warunkiem jego zastosowania jest wcześniejsze złożenie rękojmi przez uczestników przetargu, ponieważ jej wpłacenie stanowi przesłankę dopuszczenia do licytacji. Moment zwrotu rękojmi pozostałym licytantom jest określony jako niezwłoczny, co oznacza, że nie powinni oni czekać na dalsze etapy postępowania, w tym na przysądzenie własności. Art. 963 KPC nie reguluje natomiast sytuacji, w której nabywca nie wykona warunków licytacyjnych - konsekwencje tego stanu rzeczy wynikają z odrębnych przepisów o egzekucji z nieruchomości.

Przykład

Do licytacji lokalu mieszkalnego przystępują trzy osoby, z których każda wpłaca wymaganą rękojmię. Najwyższą cenę oferuje pani Anna i to jej sąd udziela przybicia, wobec czego jej rękojmia pozostaje w depozycie i nie jest jej wypłacana. Dwaj pozostali licytanci, którzy przegrali przetarg, powinni otrzymać zwrot swoich wpłat niezwłocznie, bez konieczności składania szczegółowych wniosków merytorycznych. Gdy pani Anna zapłaci resztę ceny nabycia, zatrzymana rękojmia zostanie zaliczona na jej poczet, więc realnie dopłaca ona różnicę między ceną a wpłaconą wcześniej kwotą.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zatrzymanie rękojmi oznacza jej utratę przez nabywcę - w normalnym przebiegu sprawy kwota ta wchodzi w skład ceny nabycia i nie jest dodatkowym obciążeniem. Drugim nieporozumieniem bywa przekonanie, że przegrani licytanci muszą czekać z odzyskaniem pieniędzy do zakończenia całego postępowania egzekucyjnego, podczas gdy art. 963 KPC nakazuje zwrot niezwłoczny. Zdarza się także mylenie przybicia z przysądzeniem własności; przybicie jest wcześniejszym rozstrzygnięciem i to ono uruchamia skutki opisane w tym przepisie. Wreszcie nie należy zakładać, że zatrzymana rękojmia zawsze wróci do nabywcy w razie problemów z zapłatą ceny, ponieważ skutki niewykonania warunków licytacyjnych regulują inne przepisy. W konkretnej sprawie dotyczącej licytacji nieruchomości i rozliczenia rękojmi warto skonsultować się z prawnikiem.