Co stanowi przepis
Art. 962 KPC określa jeden z podstawowych warunków dopuszczenia do udziału w przetargu prowadzonym w toku egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z § 1 osoba, która chce przystąpić do przetargu, ma obowiązek złożyć rękojmię w wysokości jednej dziesiątej części sumy oszacowania. Suma oszacowania to wartość nieruchomości ustalona wcześniej w postępowaniu egzekucyjnym w drodze opisu i oszacowania, a więc rękojmia stanowi z góry określony, obliczalny ułamek tej kwoty. Przepis wskazuje także termin: rękojmia powinna zostać złożona najpóźniej w dniu poprzedzającym przetarg, a nie dopiero w dniu licytacji. Paragraf 2 tego artykułu został uchylony, więc obecnie norma sprowadza się do wskazanej wyżej reguły dotyczącej wysokości i terminu rękojmi.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 962 KPC znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, w tej jego fazie, w której dochodzi do sprzedaży zajętej nieruchomości w drodze przetargu. Adresatem normy jest każda osoba zainteresowana nabyciem nieruchomości na licytacji, niezależnie od tego, czy jest to osoba fizyczna, czy podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Obowiązek złożenia rękojmi ma charakter warunku formalnego: jego niedopełnienie oznacza, że dana osoba nie zostanie dopuszczona do udziału w przetargu, choćby faktycznie dysponowała środkami na zakup. Rękojmia pełni funkcję zabezpieczającą - ma zapobiegać udziałowi osób, które nie są rzeczywiście zainteresowane nabyciem i mogłyby w ten sposób zakłócać przebieg licytacji. Zasady te należy odczytywać łącznie z pozostałymi przepisami Kodeksu postępowania cywilnego regulującymi przebieg przetargu oraz obwieszczenie o licytacji.
Przykład
Komornik prowadzi egzekucję z mieszkania, którego suma oszacowania została ustalona na 400 000 zł. Osoba zainteresowana nabyciem lokalu musi, stosownie do art. 962 KPC, złożyć rękojmię w kwocie 40 000 zł, czyli jednej dziesiątej sumy oszacowania. Termin jest istotny: jeżeli licytacja została wyznaczona na czwartek, rękojmię trzeba złożyć najpóźniej w środę, tak aby w dniu przetargu jej wpłata nie budziła wątpliwości. Osoba, która pojawi się na licytacji bez uprzednio złożonej rękojmi, nie zostanie dopuszczona do udziału w przetargu, nawet jeśli deklaruje gotowość natychmiastowej zapłaty ceny.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że rękojmię można wpłacić tuż przed rozpoczęciem licytacji lub w jej trakcie - art. 962 KPC wyraźnie wskazuje jako najpóźniejszy moment dzień poprzedzający przetarg. Drugim nieporozumieniem jest liczenie rękojmi od ceny wywołania zamiast od sumy oszacowania, co prowadzi do wpłaty kwoty zbyt niskiej. Bywa też mylnie przyjmowane, że rękojmia jest opłatą bezzwrotną lub dodatkowym kosztem ponad cenę nabycia, podczas gdy jej losy po zakończeniu przetargu regulują odrębne przepisy Kodeksu. Warto również pamiętać, że sposób i miejsce złożenia rękojmi wynikają z obwieszczenia o licytacji oraz z dalszych przepisów, a nie z samego art. 962 KPC. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy planowanym udziale w licytacji, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.