Co dokładnie stanowi przepis
Art. 961 Kodeksu postępowania cywilnego został uchylony, co oznacza, że w obecnym tekście ustawy nie ma pod tą jednostką redakcyjną żadnej treści normatywnej. Ustawodawca zdecydował o usunięciu dotychczasowej regulacji, pozostawiając w tekście aktu jedynie oznaczenie artykułu wraz z adnotacją o uchyleniu. Taki zabieg techniki prawodawczej stosuje się po to, aby nie przenumerowywać wszystkich kolejnych przepisów kodeksu, co byłoby niezwykle uciążliwe dla praktyki i dla odesłań zawartych w innych ustawach. W praktyce oznacza to, że z art. 961 KPC nie można obecnie wywodzić żadnych praw ani obowiązków procesowych. Numer artykułu pozostaje więc pustym miejscem w systematyce kodeksu, pełniącym wyłącznie funkcję porządkową.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Skoro art. 961 KPC nie zawiera treści, nie ma on zastosowania do żadnej sprawy toczącej się według aktualnego stanu prawnego. Odwoływanie się do niego w pismach procesowych, wnioskach czy środkach zaskarżenia jest bezprzedmiotowe, a sąd nie może oprzeć na nim rozstrzygnięcia. Uchylona jednostka może natomiast mieć znaczenie historyczne lub interpretacyjne przy analizie starszych orzeczeń, komentarzy i pism, które powstały, gdy przepis jeszcze obowiązywał. Kluczowe jest wówczas ustalenie, w jakiej dacie dokonano czynności procesowej oraz jakie przepisy przejściowe wskazała ustawa nowelizująca, ponieważ to one rozstrzygają, którą wersję kodeksu należy stosować. Przy sprawach wszczętych i zakończonych pod rządami dawnych regulacji analiza wymaga sięgnięcia do tekstu obowiązującego w tamtym okresie.
Przykład
Osoba przygotowująca wniosek w postępowaniu egzekucyjnym znajduje w starszym poradniku internetowym odesłanie do art. 961 KPC i przepisuje je do swojego pisma. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu kodeksu okazuje się, że przepis widnieje jako uchylony, a więc argumentacja oparta na jego brzmieniu nie ma podstawy prawnej. Właściwym postępowaniem jest ustalenie, która obecnie obowiązująca jednostka redakcyjna reguluje daną kwestię, i powołanie jej numeru w piśmie. Dzięki temu wniosek nie zostanie uznany za oparty na nieistniejącej podstawie, a sąd lub komornik będzie mógł ocenić go merytorycznie.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis wciąż obowiązuje w jakimś ograniczonym zakresie. Tak nie jest: adnotacja o uchyleniu oznacza całkowitą utratę mocy obowiązującej danej jednostki. Drugim nieporozumieniem jest automatyczne zakładanie, że uchylenie przepisu oznacza likwidację całej instytucji prawnej; bardzo często materia zostaje jedynie przeniesiona do innego artykułu lub innej ustawy. Trzecim błędem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków i wzorów pism, w których widnieją stare numery przepisów. Warto zawsze weryfikować podstawę prawną w aktualnym, ujednoliconym tekście ustawy oraz sprawdzać przepisy przejściowe nowelizacji.
W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności dokonanych pod rządami wcześniejszego stanu prawnego, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.