Art. 959.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 959 KPC rozstrzyga kwestię proceduralną, która pojawia się na końcowym etapie egzekucji z nieruchomości. Przepis stanowi, że o pierwszeństwie przejęcia nieruchomości w rozumieniu dwóch artykułów poprzedzających decyduje sąd, i to nie w odrębnym orzeczeniu, lecz w postanowieniu o przybiciu. Chodzi zatem o sytuację, w której uprawnienie do przejęcia nieruchomości na własność zgłasza więcej niż jedna osoba, a konieczne jest wskazanie, komu z nich przysługuje pierwszeństwo. Ustawodawca powierzył to rozstrzygnięcie sądowi, a nie komornikowi, i zintegrował je z orzeczeniem kończącym etap przetargu. Dzięki temu jednym postanowieniem sąd przesądza zarówno o skuteczności samego przejęcia, jak i o tym, który z konkurujących uprawnionych je uzyskuje.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 959 KPC stosuje się wtedy, gdy licytacja nieruchomości nie doprowadziła do sprzedaży na rzecz licytanta, a ustawa otwiera wskazanym osobom drogę do przejęcia nieruchomości na własność. Warunkiem uruchomienia normy jest zbieg wniosków o przejęcie, czyli zgłoszenie się co najmniej dwóch podmiotów powołujących się na swoje uprawnienie. Sąd bada wówczas, czy wnioski są dopuszczalne i terminowe, a następnie ustala kolejność, w jakiej uprawnienia te powinny być uwzględnione. Rozstrzygnięcie zapada w postanowieniu o przybiciu, co oznacza, że kwestia pierwszeństwa nie jest odkładana na później ani rozpatrywana w osobnym trybie. Jeżeli wniosek o przejęcie zgłasza tylko jedna osoba, przepis nie znajduje praktycznego zastosowania, ponieważ nie ma konkurencji uprawnień.

Przykład

Nieruchomość gruntowa dłużnika została wystawiona na licytację, na której nie stawił się żaden licytant. Po bezskutecznym przetargu wnioski o przejęcie nieruchomości składa dwóch uprawnionych, każdy powołując się na własną podstawę przejęcia i wpłacając wymaganą kwotę. Komornik przekazuje akta sądowi, który ocenia oba wnioski i ustala, czyje uprawnienie ma pierwszeństwo. Sąd wydaje jedno postanowienie o przybiciu, w którym udziela przybicia na rzecz osoby korzystającej z pierwszeństwa, co jednocześnie zamyka spór między wnioskodawcami na tym etapie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że o pierwszeństwie decyduje komornik albo kolejność wpływu wniosków rozumiana czysto technicznie - art. 959 KPC jasno powierza to rozstrzygnięcie sądowi. Drugim jest oczekiwanie odrębnego orzeczenia o pierwszeństwie, podczas gdy przepis nakazuje objąć tę kwestię postanowieniem o przybiciu. Kolejne nieporozumienie polega na traktowaniu przejęcia jako automatycznego skutku bezskutecznej licytacji, mimo że wymaga ono wniosku i spełnienia warunków przewidzianych w przepisach poprzedzających. Zdarza się też mylenie przybicia z przysądzeniem własności - przybicie nie przenosi jeszcze własności nieruchomości.

W indywidualnej sprawie dotyczącej przejęcia nieruchomości w egzekucji warto skonsultować się z prawnikiem.