Art. 957.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 957 Kodeksu postępowania cywilnego został uchylony, co oznacza, że w obecnym stanie prawnym nie zawiera on żadnej treści normatywnej. W tekstach jednolitych ustawy jednostka ta jest zachowana wyłącznie jako pusta pozycja z adnotacją "(uchylony)". Taki zabieg techniki legislacyjnej służy utrzymaniu ciągłości numeracji całego aktu prawnego: gdyby ustawodawca usunął numer wraz z treścią, przesunięciu uległyby wszystkie kolejne artykuły, a odesłania zawarte w innych ustawach, umowach czy orzeczeniach straciłyby sens. Z art. 957 KPC nie można zatem wyprowadzić dziś żadnego uprawnienia ani obowiązku procesowego. Jeżeli w starszym piśmie procesowym, komentarzu lub wzorze dokumentu spotkamy powołanie na ten przepis, jest to ślad po wcześniejszym brzmieniu ustawy, a nie podstawa prawna, którą można obecnie skutecznie wskazać.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 957 KPC nie ma zastosowania do spraw wszczętych po utracie przez niego mocy obowiązującej. Znaczenie zachowuje natomiast w kontekście prawa międzyczasowego: o tym, czy do czynności dokonanych w przeszłości stosuje się dawne czy nowe brzmienie ustawy, rozstrzygają przepisy przejściowe ustawy nowelizującej, a nie sam fakt uchylenia. Dlatego przy analizie postępowań toczących się od wielu lat, przy ocenie prawidłowości czynności podjętych przed nowelizacją albo przy badaniu skutków dawnych rozstrzygnięć trzeba sięgnąć do wersji archiwalnej Kodeksu. Numeracyjnie art. 957 KPC znajduje się w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego, w grupie przepisów o egzekucji z nieruchomości, więc aktualnych rozwiązań w tym zakresie należy szukać w przepisach sąsiednich oraz w tych, które zastąpiły uchylone regulacje.

Przykład

Pan Marek prowadzi egzekucję z nieruchomości dłużnika i korzysta ze starego poradnika wydanego kilkanaście lat temu. W jednym z wzorów pism widzi odesłanie do art. 957 KPC i chce powołać ten przepis w swoim wniosku do komornika. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że artykuł ten jest oznaczony jako uchylony, więc powołanie go nie tylko niczego nie wnosi, ale może wywołać wątpliwości co do podstawy prawnej żądania. Pan Marek powinien ustalić, który przepis reguluje obecnie interesującą go czynność, i to jego numer wskazać w piśmie, korzystając z aktualnego tekstu jednolitego Kodeksu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w ustawie, to przepis "jakoś" obowiązuje - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" oznacza brak treści normatywnej. Drugim jest utożsamianie uchylenia z uznaniem przepisu za niekonstytucyjny; uchylenie to zwykła decyzja ustawodawcy, która może wynikać z przeniesienia materii w inne miejsce lub z jej całkowitej rezygnacji. Trzecim nieporozumieniem jest zakładanie, że treść dawnego art. 957 KPC automatycznie przeszła do przepisu o zbliżonym numerze - zakres nowej regulacji trzeba każdorazowo zweryfikować. Czwartym błędem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków i wzorów bez sprawdzenia daty tekstu jednolitego. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności dokonanych przed nowelizacją, warto skonsultować się z prawnikiem.