Art. 944.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 944 Kodeksu postępowania cywilnego ma w aktualnym tekście ustawy jedynie oznaczenie z adnotacją "(uchylony)". Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera już żadnej normy prawnej, którą można byłoby stosować w postępowaniu cywilnym. Ustawodawca zdecydował o usunięciu jej treści osobną ustawą nowelizującą, pozostawiając jednak sam numer artykułu w tekście aktu. Taki zabieg jest standardem techniki prawodawczej: dzięki niemu numeracja pozostałych przepisów Kodeksu nie ulega przesunięciu, a odesłania zawarte w innych ustawach i w orzecznictwie zachowują czytelność. Z punktu widzenia praktyki należy więc przyjąć, że art. 944 KPC nie kreuje żadnych praw ani obowiązków stron, sądu czy komornika.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony przepis co do zasady nie ma zastosowania do żadnych czynności podejmowanych po dniu wejścia w życie nowelizacji, która go usunęła. Nie można na nim opierać wniosku, zarzutu, środka zaskarżenia ani rozstrzygnięcia sądu, ponieważ nie istnieje treść, którą można by zinterpretować. Pewne znaczenie zachowuje on wyłącznie historycznie: przy analizie starszych akt sprawy, pism procesowych czy komentarzy sprzed nowelizacji można natrafić na powołanie się na art. 944 KPC w brzmieniu wówczas obowiązującym. W takich sytuacjach należy ustalić, jaka była treść przepisu w dacie dokonania czynności oraz jak nowelizacja uregulowała kwestie międzyczasowe, czyli tak zwane przepisy przejściowe. To właśnie przepisy przejściowe, a nie sam uchylony artykuł, decydują o tym, według jakich reguł ocenia się zdarzenia sprzed zmiany.

Przykład

Osoba przygotowująca pismo procesowe znajduje w starszym poradniku odwołanie do art. 944 KPC i chce powołać ten przepis w swoim wniosku. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przy tym numerze widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Powołanie takiej podstawy prawnej byłoby wadliwe, ponieważ sąd nie może zastosować normy, która została usunięta z systemu prawa. Właściwym działaniem jest odszukanie przepisu, który obecnie reguluje daną kwestię, i wskazanie go jako podstawy wniosku, a w razie wątpliwości - opisanie żądania w sposób opisowy, skoro to sąd stosuje prawo z urzędu.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że skoro numer artykułu nadal figuruje w Kodeksie, to przepis wciąż obowiązuje. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie oznacza automatyczne zniesienie wszystkich skutków wywołanych wcześniej na podstawie tego przepisu - o tym rozstrzygają przepisy przejściowe. Trzecim jest korzystanie z nieaktualnych wydań ustawy lub materiałów internetowych bez sprawdzenia daty ich aktualizacji. Warto też pamiętać, że uchylenie jednego artykułu nie musi oznaczać rezygnacji z całej instytucji procesowej, która bywa przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności dokonanych przed nowelizacją, warto skonsultować się z prawnikiem.